Ο κύκλος του Ώλστερ (θεολογία των Κελτών)

Posted in πολιτισμός, μυθολογία with tags , , , on 4 Δεκεμβρίου, 2008 by stardust30

Η ομάδα της επικής πρόζας που είναι συνολικά γνωστή ως Κύκλος του Ώλστερ αφορά τις δραστηριότητες των Ουλάιντ ή ανθρώπων του Ώλστερ, ιδιαίτερα τη μεγάλη σύγκρουσή τους με τη γειτονική επαρχία του Κόναχτ, και τα κατορθώματα του ήρωά τους, του Κου Χουλάιν. Κεντρική θέση στον κύκλο κατέχει το Tain Bo Cuailnge (η επίθεση του ταύρου του Κουάιλνγκε), που πιθανώς πρωτοσυντέθηκε τον 8ο αι.μ.χ. Το Tain διασώθηκε σε πολλές σημαντικές παραλλαγές, παλαιότερη από τις οποίες είναι η Leabhar na h Uidre (βιβλίο της σκούρας αγελάδας) που συντάχθηκε στο Κλόνμακνοϊς, κομητεία Όφαλι, από τρεις μοναχούς, ο ένας από τους οποίους πέθανε το 1106. Ενώ γενικά υποθέτουμε ότι ο Κύκλος του Ώλστερ αποτελεί μεταγενέστερη συλλογή πολύ παλαιότερων προφορικών παραδόσεων, κάποιοι μελετητές πρόσφατα προέβαλαν πειστικά επιχειρήματα ότι  εξ αρχής επρόκειτο για λογοτεχνική σύνθεση που παραδόθηκε προφορικά κατά την πρώιμη ιστορική περίοδο.

Tο μωσαϊκό "Táin Mural thing" στην πλατεία Setanta στο Δουβλίνο

Το αξιόλογο μυθολογικό περιεχόμενο του Κύκλου του Ώλστερ είναι πολύ σαφές. Αν και συντάχθηκε σε χριστιανικό περιβάλλον, οι πρώτοι μοναχοί γραφείς ίσως ήταν οι filidh, οι φύλακες της παλιάς γνώσης, που είχαν εμβαπτιστεί στις αρχαίες τελετουργικές παραδόσεις και σκοπός τους ήταν να διασώσουν το μύθο σε γραπτή μορφή. Δεν υπάρχει λόγος να μην δεχθούμε ότι η θρησκευτική και τελετουργική παράδοση της «ειδωλολατρικής» Ιρλανδίας συνεχίστηκε και στη χριστιανική περίοδο.

Το έπος Tain Bo Cuailgne

Το ότι η μυθολογία κυριαρχεί στον Κύκλο του Ώλστερ αποδεικνύεται ολοφάνερα από το κεντρικό του θέμα, το Tain, που περιγράφει το μεγάλο πόλεμο μεταξύ Ώλστερ και Κόναχτ για έναν πελώριο ταύρο, τον Ντον (Καστανό) του Κουάιλνγκε στο Ώλστερ. Η ιστορία δεν έχει να κάνει με τη ζωοκλοπή ως συνηθισμένη λαϊκή διασκέδαση, αλλά με ένα φανταστικό και υπερφυσικό ζώο, γύρω από το οποίο υφάνθηκε ένας μεγάλος μύθος αναζήτησης και μάχης. Η ιστορία ξεκινά με έναν πρόλογο στον οποίο ή βασίλισσα Μεντμπ και ο σύζυγός της Αϊλίλ του Κόναχτ κομπάζουν, ενώ έχουν ξαπλώσει, ο καθένας για αυτά που έχει στην κατοχή του. Το ζευγάρι είναι σχεδόν ισότιμο εκτός από ένα σημείο:ο Αϊλίλ κατέχει ένα μεγάλο ασπροκέρατο ταύρο τον Φίντμπεναχ.


Η Μεντμπ μάταια αναζητά στη χώρα της ένα πλάσμα με ανάλογη αίγλη, όταν μαθαίνει για το μεγάλο Κασταρό ταύρο του Ώλστερ που είναι στην ιδιοκτησία κάποιου Ντάιρε Μακ Φιάχνου, που συμφωνεί να δανείσει τον Ντον στη βασίλισσα με αντάλλαγμα μεγάλη αμοιβή. Όμως ακούγοντας ο Ντάιρε τους ανθρώπους της Μεντμπ να καυχώνται ότι θα έπαιρναν τον ταύρο με ή χωρίς την συγκατάθεση του ιδιοκτήτη του, ο Ντάιρε αρνείται την προσφορά της Μεντμπ και στέλνει τον Ντον σε κρυψώνα.
Η Μεντμπ αποφασίζει να εισβάλει στο Ώλστερ και να αρπάξει με τη βία τον Ντον, και τότε αρχίζει μακρόχρονος πόλεμος ανάμεσα στις δύο επαρχίες. Τη νύχτα πριν από την τελική αναμέτρηση, στέλνουν το Ντον στο Κόναχτ για ασφάλεια. Αυτός μουγκρίζει δυνατά καθώς οσμίζεται τη νέα γη και ο Φίντμπεναχ αντιλαμβάνεται τον εισβολέα. Οι άνθρωποι της βασίλισσας Μεντμπ ορίζουν τον ταραχοποιό Μπρίκριου (θεϊκή μορφή) ως κριτή στη μάχη μεταξύ των δύο ταύρων. Τα ζώα παλεύουν όλη μέρα και όλη νύχτα σε όλη την Ιρλανδία. Ο Ντον κυριαρχεί, καρφώνοντας τον Φίντμπεναχ του Αϊλίλ με τα κέρατά του, αλλά δεν επιζεί της σύγκρουσης και πεθαίνει από εξάντληση.

Η μάχη του Finnbheannach και Donn Cuailnge

Η μάχη των ταύρων συμβολίζει την πάλη μεταξύ Ώλστερ και Κόναχτ: ο θάνατός τους σημαίνει την ειρήνη μετά την πύρρεια νίκη των κατοίκων του Ώλστερ. Είναι σαφέστατο στο έπος Tain πως τα δύο ζώα έχουν υπερφυσική καταγωγή. Ο ήρωας Φέργους λέει ότι οι ζηλόφθονοι θεοί έστειλαν επίτηδες τα δύο ζώα στην Ιρλανδία για να προκαλέσουν πόλεμο και έχθρα ανάμεσα στους ανθρώπους. Περιγράφει πως οι ταύροι είναι μαγεμένα, μεταμορφωμένα πλάσματα, που αρχικά ήταν χοιροβοσκοί και μετά πήραν διαδοχικά άλλες μορφές, αλλά παρέμειναν πάντοτε πηγή συγκρούσεων και καταστροφών. Ο Καστανός ταύρος έχει ανθρώπινη κατανόηση: ανταποκρίνεται αμέσως όταν ο Κόρμακ τον εξορκίζει να καταβάλει ακόμα μεγαλύτερη προσπάθεια κατά του μεγάλου ταύρου του Κόναχτ.

______________________________________________________________________________________________________

πηγές:

Μιράντα Τζέην Γκρην – Μύθοι των Κελτών

http://irishkc.com/index.php/tain-mosaic-mural.htm

http://medieval.ucdavis.edu/TAIN/Default.htm

http://www.askaboutireland.ie/game3.html (αυτό είναι παιχνίδι interactive με βάση αυτό το μύθο)

http://library.thinkquest.org/C005417/bull.htm

Κέλτες στην Σκωτία- Ιστορική ανασκόπηση

Posted in ιστορία with tags , , , , on 3 Δεκεμβρίου, 2008 by stardust30

Οι φυλς της Σκωτίας

Οι οικογένειες της Σκωτίας (πατήστε στην εικόνα για μεγέθυνση)

Η κέλτικη γλώσσα, εκτός απ’ τη βρετανική περιλαμβάνει και μια δεύτερη γλωσσική ομάδα, που λέγεται γαελική. Πρόκειται για την σκωτική, την ιρλανδική και τη μανική (που μιλιέται στο νησί Μαν). Καμιά από τις παραπάνω πανάρχαιες κέλτικες διαλέκτους δεν είναι ακριβώς όμοια με την άλλη. Πάντως όλες κατάγονται απ’ την αρχαία κελτική γλώσσα. Η οποία ουδεμία εμφανή σχέση έχει με τη σημερινή αγγλική, που είναι ένα κράμα κελτικής, γερμανικής και γαλλικής, εξού και οι περιπλοκές της τόσο όσον αφορά την ορθογραφία, όσο και τη φθογγολογία.Σημειώστε πως η γαλλική πολύ λίγα πράγματα περισώζει απ’την αρχαία κελτική, παρότι οι Γαλάτες, που έδωσαν το ρωμαϊκό (Gallia) και το ελληνικό (Γαλλία)  όνομα στη χώρα δεν ήταν παρά νότιοι Κέλτες. Πρόκειται για έναν λαό εξαιρετικά εξαπλωμένο και διασπαρμένο. Έφτανε από τις ευρωπαϊκές ακτές της μεσογείου μέχρι τη Σκωτία και την Ιρλανδία αλλά και μέχρι το κέντρο της Μικράς Ασίας. Οι προς Γαλάτας επιστολές του Αποστόλου Παύλου απευθύνονται στους Γαλάτες (Κέλτες) της κεντρικής Μικράς Ασίας.

Scotish The Brave: Ένα υπέροχο εθνικό εμβατήριο με την παραδοσιακή γκάιντα

Οι Κέλτες που ήταν ας πούμε πρώτα ξαδέρφια των δικών μας Αχαιών, πέρασαν στο νησί Μεγάλη Βρετανία από δύο μεριές. Από τη γαλλική Βρετάνη και από την Ιρλανδία, όπου έφτασαν νωρίτερα πάλι απ’τη Βρετάνη. Το γεγονός συνέβει την εποχή του σιδήρου, δηλαδή γύρω στο 1000π.Χ.

Οι Κέλτες που πέρασαν απ’το νησί που λέγεται Ιρλανδία στο νησί που λέγεται Μεγάλη Βρετανία, εγκαταστάθηκαν στην Σκωτία κι αυτοί που πέρασαν απ’τη γαλλική Βρετάνη εγκαταστάθηκαν κατ’ αρχήν στην Κορνουάλη και στη συνέχεια στη γειτονική Ουαλία, λίγο βορειότερα. Πρέπει να πούμε πως στην Κορνουάλη, που τη γνώριζαν και οι Φοίνικες, υπάρχουν τα πλουσιότερα προϊστορικά αρχαιολογικά ευρήματα όλης της Ευρώπης, πράγμα που σημαίνει πως οι προϊστορικοί κάτοικοι του νησιού προτιμούσαν αυτή την πολύ εύφορη περιοχή, που είναι ο κύριος προμηθευτής σε οπωροκηπευτικά όλου του νησιού.

dfsadf

Το οικόσημο των Χαϊλάντερς

Οι Σκωτσέζοι είναι κέλτες κατά την καταγωγή. Όμως δεν ονομάζονταν έτσι πάντα, αλλά από τον 11ο μ.χ. αιώνα και έπειτα. Μέχρι τότε η Σκωτία είχε το ρωμαϊκό όνομα Καληδονία.

Πολύ αργότερα, θα προκύψει η ανάγκη για ένα μοίρασμα στα δύο των Σκωτσέζων. Πρόκειται για τους Χαϊλάντερς (ορεινοί Σκωτσέζοι) και τους Λόουλάντερς (πεδινοί Σκωτσέζοι). Οι βουνήσιοι και ολίγον τι πρωτόγονοι Χαϊλάντερς ακόμα και σήμερα θεωρούν τους εαυτούς τους γνήσιους κέλτες, ενώ οι πεδινοί, χωρίς κιλτ και γκάιντες, θεωρούν τους εαυτούς τους εγγλέζους.

Τον 4ο μ.χ. αιώνα έρχονται στην περιοχή της σημερινής Σκωτίας και νεότεροι εξ Ιρλανδίας Κέλτες, οι Πίκτοι. Που το 860 ο βασιλιάς των Σκωτσέζων Κέννεθ θα τους υποτάξει και θα τους εξαφανίσει ως ευδιάκριτη εθνότητα.  Οι Ρωμαίοι ωστόσο πολύ νωρίτερα τα βρίσκουν μπαστούνια με τους άγριους Σκωτσέζους. Ωστόσο, ο στρατηγός Ιούλιος Αγκρίκολα τους νικάει το 84π.χ., τη χρονιά που οι ρωμαίοι κατακτητές φτάνουν μέχρι τη Σκωτία. Όμως δεν κατάφεραν να καθυποτάξουν αυτόν τον πολεμικό λαό, γι’αυτό κι ο Αδριανός χτίζει το 120μ.χ. το περίφημο τείχος που φέρει το όνομά του, κόβοντας την Μεγάλη Βρετανία στα δύο ώστε να μην περνούν οι σκωτσέζοι στη γειτονική Αγγλία κάθε τόσο.

Τον 8ο μ.χ. αιώνα κανείς δεν ξέρει ποιός κυνηγάει ποιόν στην Σκωτία. Σκώτοι, Πίκτοι, Αγγλοσάξονες, Λατίνοι απόγονοι των ρωμαίων που ξέμειναν εκεί όλοι έχουν γίνει μαλλιά κουβάρια.  Όμως από το 843 που ο βασιλιάς Κέννεθ ιδρύει το βασίλειο της Σκωτίας, όλα ηρεμούν σιγά σιγά και η Σκωτία γίνεται με τον καιρό μια νοικοκυρεμένη χώρα, χάρη στις εξαιρετικές επιδόσεις των Σκωτσέζων στην οικονομία. Εξού και η παροιμιώδης τσιγγουνιά τους. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει άλλωστε, πως ο δημιουργός της επιστήμης της πολιτικής οικονομίας ο Άνταμ Σμιθ ήταν σκωτσέζος.

Έτσι δίπλα στην πρώτη βασιλική δυναστεία των Κέννεθ, έρχεται και κολλάει στα γρήγορα μια δεύτερη, των Ντάνκαν. Η ιστορία των απογόνων και των δύο δυναστειών θα αποτελέσει την αφορμή για να γραφεί το σπουδαιότερο λογοτεχνικό κείμενο πάνω στο πρόβλημα της λύσσας για εξουσία: ο Μάκβεθ του Σαίξπηρ, μια τραγωδία βουτηγμένη σε σκωτσέζικο αίμα απ’την πρώτη μέχρι την τελευταία αράδα.  Η πραγματική ιστορία της τραγωδίας αναφέρεται στον ομώνυμο σκωτσέζο βασιλιά που ήταν γιός του ηγεμόνα του Μορέμπ, τον δολοφόνησε ο ανιψιός του το 1020, του πήρε το στέμμα και βασίλευσε ως Μάλκομ Β’. Το 1040 τον δολοφόνο διαδέχεται ο Ντάνκαν-τον οποίο όμως ο Μάκβεθ γιος του δολοφονηθέντος θα τον σκοτώσει ως εκδίκηση και θα του πάρει το στέμμα. Τελικά μετά από την προσπάθεια υφαρπαγής του στέμματος από 5-6 βασιλιάδες ο γιός του Ντάνκαν θα σκοτώσει τον Μάκβεθ και θα γίνει ο επόμενος βασιλιάς με το όνομα Μάλκομ Γ’.

Σκωτσζικο σύμβολο της αγάπης

Σκωτσέζικο σύμβολο της αγάπης

Στην εποχή της βασιλείας του δολοφόνου του Μάκβεθ, του Μάλκομ Γ’ οι σκωτσέζοι υιοθετούν την αγγλική γλώσσα καθώς και τα αγγλικά ήθη των γερμανικής καταγωγής γειτόνων τους, ενώ μέχρι τότε μιλούσαν κελτικά.

Το 1745 οι Χαϊλάντερς επαναστατούν διεκδικώντας τη σκωτσέζική τους γνησιότητα και φυσικά την ανεξαρτησία τους αν και λίγο νωρίτερα το 1707 τα δύο βασίλεια της Σκωτίας και Αγγλίας είχαν ενωθεί σε ένα – το Ενωμένο βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας. Αργότερα βέβαια με την προσάρτηση του Ώλστερ (βόρεια Ιρλανδία) θα πάρει το πλήρες σημερινό όνομα: Ενωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας.

Αξίζει να σημειωθεί πως η ένωση των δύο βασιλείων, της Αγγλίας και της Σκωτίας, έγινε από τη βασίλισσα Άννα Στιούαρτ, που αν και Σκωτσέζα ήταν βασίλισσα της Αγγλίας πριν από την ένωσή της με την Σκωτία.

Επίσης άξιο αναφοράς είναι το γεγονός πως τον 9ο αιώνα οι Σκωτσέζοι ζητούν τη βοήθεια των Σαξόνων για να αντιμετωπίσουν τους Πίκτες, που ήτα κέλτες όπως και οι Σκωτσέζοι! Κυνηγημένοι οι κέλτες Πίκτες από τους κέλτες Σκωτσέζους, που μάχονται παρέα με τους γερμανούς Σάξονες καταφεύγουν στα βουνά. Πιθανόν οι βουνήσιοι σημερινοί Χαϊλάντερς να είναι απόγονοι των Πικτών και οι Λόουλάντερς των αρχαίων Σκωτσέζων.

_____________________________________________________________________________________________________

πηγή: Λαοί της Ευρώπης – Βασίλης Ραφαηλίδης

Johnny got his gun (Metallica- One)

Posted in συμπεριφορά, μουσική with tags , , , , , , on 3 Δεκεμβρίου, 2008 by stardust30

Η ταινία γυρισμένη το 1971, μιλάει για την ιστορία του Joe, ένα στρατιώτη του πρώτου παγκοσμίου πολέμου που ξυπνάει σε ένα νοσοκομείο για να ανακαλύψει πως μια νάρκη του κόστισε όλα του τα μέλη και τις περισσότερες από τις αισθήσεις του (όραση, ακοή ακόμη και ομιλία). Εντελώς αποκομμένος από τον έξω κόσμο, ταξιδεύει σε όνειρα και μνήμες. Μέσα από αυτό το τέχνασμα το φιλμ μεταφέρει τον νεανικό ιδεαλισμό, την παράλογη πραγματικότητα και την ανοησία του πολέμου.

Το γεγονός πως το φιλμ είναι τόσο κοντά στην παρωδία είναι σημάδι της ειλικρίνειάς του. Είναι μια προσαρμογή του αντιπολεμικού μυθιστορήματος του σκηνοθέτη Dalton Trumbo’s, γραμμένο το 1930, το οποίο άγγιξε το νέο κοινό με τις διαδηλώσεις κατά του πολέμου του Βιετνάμ στα ’60’s. Πάντως η σοβαροφανή του προσέγγιση δεν μεταφέρεται καλά στο φιλμ και συγκρίνεται ως λίγο με χιουμοριστικές σάτιρες όπως το Catch 22 και M*A*S*H.

Το αντιπολεμικό μήνυμα είναι απλοϊκά και αδέξια δοσμένο και μερικές φανταστικές σκηνές είναι για γέλια, ιδίως εκεί που ο Donald Sutherland είναι ένα είδους «ανάλαφρου» θεού.

Η ιστορία του Dalton Trumbo είναι περισσότερο ενδιαφέρον. Ήταν ένας από τους σκηνοθέτες της μαύρης λίστας του Hollywood από την Επιτροπή Αντι-αμερικανικών Δραστηριοτήτων γιατί αρνήθηκε να καταθέσει στην υπόθεση του κυνηγιού-μαγισσών του McCarthy. Μετά από την φυλάκισή του μεταφέρθηκε στο Μεξικό, όπου έγραψε με ψευδώνυμα και κέρδισε δύο Όσκαρ για το Roman Holiday και το Spartacus. Johnny got his gun ήταν το μόνο φιλμ που σκηνοθέτησε, όμως θα παραμείνει στη μνήμη μας για τα εξαιρετικά του σενάρια και τις αρχές του.

Μια εξαιρετική σκηνή της ταινίας είναι εκείνη όπου ο ιερέας απευθύνεται σε έναν ανώτερο αξιωματικό και του λέει πως «ο ασθενής αυτός είναι αποτέλεσμα του δικού σας επαγγέλματος όχι του δικού μου» (θα τη βρείτε στο διάστημα 5:43 του βίντεο)..

Ολόκληρη η ταινία υπάρχει στο youtube (http://www.youtube.com/watch?v=wlwtrQ_RoX8) για όσους ενδιαφέρονται.

Οι στίχοι του γνωστού τραγουδιού των Metallica μαζί με αυτούς της ταινίας:

The cerebrum has suffered massive and irreparable damage
You can never know what has happened to him If I have not been sure of this, I would not have permitted him to live..

Where am I?
Father
What happened?
I need help
What is democracy?
It got something to do with young men killing each other, Arthur
When it comes my turn, will you want me to go?
For democracy, any man would give his only begotten son

It is impossible for any severed individual to experience pain
Pleasure.. Memory..
Dreams or thought of any kind
This young man will be as unfeeling
As unthinking as the dead.. Until the day he joins them

I don’t know weather I’m alive or dreaming or dead or remembering
How can you tell what’s a dream and what’s real
When you can’t even tell when you’re awake and when you’re asleep

Where am I?

I can’t remember anything
Can’t tell if this is true or dream
Deep down inside I feel to scream
This terrible silence stops with me

Now that the war is through with me
I’m waking up, I cannot see
That there’s not much left of me
Nothing is real but pain now

Hold my breath as I wish for death
Oh please God, wake me

They kept my head and chopped off everything
Oh god, please make them hear me
They won’t listen, they won’t hear me
They got to wake me up I’ll be like this for years
Hear me

Back in the womb it’s much too real
In pumps life that I must feel
But can’t look forward to reveal
Look to the time when I’ll live

Fed through the tube that sticks in me
Just like a wartime novelty
Tied to machines that make me be
Cut this life off from me

Hold my breath as I wish for death
Oh please God, wake me

It’s like a piece of me that keeps on living
It won’t always be like this, will it?

I can’t live like this!
I-I can’t!
Please no
I can’t! I can’t!
Help me, help me, help me!
Mother where are ya?
Mommy, mother, I’m having a nightmare and I can’t wake up

Now the world is gone I’m just one
Oh God help me

Hold my breath as I wish for death
Oh please God, help me

Me lying here like, like some freak in a carnival show
Here is the armless
Legless
Wonder of the twentieth century

Death has a dignity of its own
Father!
I need help
I’m in terrible trouble and I need help
Don’t you remember when you were little?
How and you and Bill Harper use to string a wire between the two
houses
So you could telegraph to each other
You’ll remember the Morse code

Darkness
Imprisoning me
All that I see
Absolute horror
I cannot live
I cannot die
Trapped in myself
Body my holding cell

It’s Morse code
For what?
S.O.S.
Help

Landmine
Has taken my sight
Taken my speech
Taken my hearing
Taken my arms
Taken my legs
Taken my soul
Left me with life in Hell

What’s he saying?
Said kill me
Over and over again
Kill me
Oh god, please make them hear me
Don’t you have any message for him Arthur?
He’s the product of your profession
Not mine

Kill me
I’m asking you to kill me

Thank you

Save me please
Father

Each man faces death by himself
Alone
Good-bye father

Inside me I’m screaming nobody pays any attention
If I had arms, I could kill myself
If I had legs, I could run away
If I had a voice, I could talk and be some kind of company for
myself
How do I know they’ll kill me?
I could yell for help, but nobody’d help me
I just got to do some kind of, see how I can go on like this

S.O.S. help me
S.O.S. help me

Keep the home fires burning
While our hearts are yearning ..