Πολιτική αποσύνθεση και αμφισβήτηση των θεσμών

«Ου γαρ ο δικαστής, ουδ’ ο βουλευτής, … άρχων εστί, αλλά το δικαστήριον, η βουλή και ο δήμος.»

(Αριστοτέλους Πολιτικά).

Το εξαιρετικό και μοναδικό φαινόμενο που παρατηρείται στην αρχαία Ελλάδα, προϋπόθεση και αποτέλεσμα μιας άλλης θεώρησης του κόσμου είναι η αμφισβήτηση της παράδοσης: η κοινωνία εν μένει προσκολλημένη στους παραδοσιακούς θεσμούς, σ’αυτό που βρήκαμε από τους πατεράδες μας, στον λόγο και τις εντολές του Ιεχωβά, ή σε οποιαδήποτε άλλη εξωτερική και εξωκοινωνική αρχή και πηγή θέσμισης.

Θέτει υπό αμφισβήτηση τους παραδοσιακούς θεσμούς, αφ’ενός μεν ως νόμους με τη στενή και τρέχουσα σημασία του όρου, δηλαδή νόμους πολιτικούς, νόμους συνταγματικούς, νόμους καταστατικούς της πολιτικής κοινότητας, νόμους που απαντούν άπαξ δια παντός στο ερώτημα: ποιός άρχει; (βασιλιάς και αριστοκράτες, όπως κατά την παράδοση, ή δήμος, σύμφωνα με τη νέα θέσμιση; ), αφ’ετέρου δε ως κοινωνικές παραστάσεις (εικόνες) του κόσμου, δηλαδή θεσμισμένες παραστάσεις με τις οποίες γαλουχούνται τα παιδιά και μαθαίνουν εξ απαλοτάτων ονύχων τί είναι καλό, τί είναι κακό, τί είναι ο κόσμος, για ποιό πράγμα αξίζει κανείς να ζει ή να πεθαίνει.

Την διττή αυτή αμφισβήτηση των κληρονομημένων θεσμών έχουμε φθάσει σήμερα να την θεωρούμε κατά κάποιο τρόπο σαν αυτονόητη. Έχουμε φθάσει, επίσης, να θεωρούμε αυτονόητες ορισμένες ιδέες που διέπουν την κοινωνική οργάνωση εν γένει, και οπωσδήποτε την δική μας συγκεκριμένη κοινωνική οργάνωση, όπως η ιδέα της κοινωνικής ή και απλώς δικαιοσύνης, η ιδέα της ισότητας κλπ.

Εκείνος που πιστεύει ότι οι ιδέες αυτές, ως ρυθμιστικές σημασίας της κοινωνικής ζωής, είχαν τεθεί και ισχύσει παντού και πάντοτε απατάται βαθύτατα. Εάν θεωρήσουμε την ανθρώπινη ιστορία στο σύνολό της θα διαπιστώσουμε ότι ουδέποτε και ουδαμού ετέθησαν, ουδέποτε και ουδαμού ίσχυσαν εκτός από δύο εξαιρέσεις: την αρχαία Ελλάδα κατά πρώτον και πολύ αργότερα, την Δυτική Ευρώπη και τις κοινωνίες που επηρεάστηκαν απ’αυτήν.

Στην σημερινή Ελλάδα δυστυχώς οι πολίτες της θεωρούν τις εκλογές ως έναν τρόπο για να κερδίσουν μικροκομματικά ωφέλη. Μια θέση στο δημόσιο, μια ευνοϊκή μετάθεση στο στρατό, μια προαγωγή για τους ήδη προσληφθέντες είναι μόνο λίγες από τις σκέψεις για την υποστήριξη ενός υποψήφιου. Το αν ο υποψήφιος κατακλέψει τα δημόσια ταμεία δεν τον απασχολεί. Όταν όμως τα κρατικά ταμεία χρεωκοπήσουν τότε θα το καταλάβει για τα καλά. Γιατί δεν θα υπάρχουν χρήματα ούτε για συντάξεις, ούτε για μισθούς, ούτε για την συντήρηση των νοσοκομείων και των σχολείων.

Μέχρι να αλλάξει η νοοτροπία του νεοέλληνα θα πάρει αρκετές γενιές ακόμη. Μέχρι να αντιληφθεί πως ο βουλευτής είναι υπηρέτης κι όχι αρχηγός, πως ο πρωθυπουργός οφείλει να εργάζεται για το δημόσιο συμφέρον διαφορετικά η φυλακή είναι ο μόνος δρόμος (γι’αυτόν και τους κουμπάρους του), πως η εξουσία οφείλει να βρει τρόπους που θα αναβαθμίσει το επίπεδο ζωής των κατοίκων, την μόρφωσή τους και την υγεία τους. Χιλιάδες χρόνια πριν οι κάτοικοι αυτού του τόπου αμφισβητούσαν την εξουσία ενώ τώρα τους προσκυνούν με ευλάβεια. Πόσο μεγάλη οπισθοδρόμηση είναι αυτή άραγε; Πως γίνεται η ανηθικότητα να θριαμβεύει όταν το επίπεδο της μόρφωσης υποτίθεται πως ανεβαίνει;

Φυσικά για τη σημερινή άθλια κατάσταση του πολιτεύματος δεν ευθύνεται μόνον ο πολίτης που ψηφίζει με αυτόν τον τρόπο. Ευθύνες φέρουν και οι δικαστικοί λειτουργοί που δέχονται νόμους όπως περί «βουλευτικής ασυλίας» (αντισυνταγματικός πέρα για πέρα όμως οι εισαγγελείς σφυρίζουν αδιάφορα), περί «ανευθυνότητας υπουργών» .  Το αστείο είναι πως όλοι έχουν την ίδια δικαιολογία: «αμάρτησα για το παιδί μου» λένε οι κλέφτες βουλευτές, «αμάρτησα για το παιδί μου» λένε και οι συμμετέχοντες δικαστικοί λειτουργοί- μα τί γίνεται; Από πότε σκοπός αγιάζει τα μέσα; Ένα ενδιαφέρον άρθρο που αποδεικνύει την αλληλοϋποστήριξη των δικαστικών με τους βουλευτές μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

________________________________________________________________________

πηγή κειμένου: Η αρχαία ελληνική δημοκρατία και η σημασία της για μας σήμερα, Καστοριάδης

Advertisements

3 σκέψεις σχετικά με το “Πολιτική αποσύνθεση και αμφισβήτηση των θεσμών

  1. Ο γερμανός εργάτης όμως απολαμβάνει έναν αξιοπρεπέστατο μισθό φίλε.
    Δεν θα ζητούσα ποτέ να κερδίζει ο εργάτης περισσότερο από όσα ο εργοδότης αλλά ναι σίγουρα πρέπει κάποτε οι μισθοί στην Ελλάδα να ΕΞΙΣΩΘΟΥΝ με αυτούς των άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
    Φυσικά και κάποιος θα πρέπει να έχει γιοτ από την στιγμή που έβγαλε τίμια τα χρήματα αυτά, το πρόβλημα υπάρχει όταν κλέβει τόσο τους εργαζόμενους κρατώντας τους ανασφάλιστους με άθλιους μισθούς καθώς και με την κερδοσκοπία εις βάρος των πελατών του.

  2. Σίγουρα τα πράγματα είναι όπως τα λέει ο φίλος μας ο Καστοριάδης και κυρίως όταν μιλά για την αμεσοδημοκρατία είναι πολύ καλύτερος.
    Ομως, όσο το καπιταλιστικό σύστημα παράγει τόσες τρομακτικές ανισότητες, πείνα, ανεργία κ.λ.π. οι άνθρωποι θα ενδιαφερθουν μόνο για την επιβίωση τους και τίποτα περισσότερο. Αν η επιβίωση περνάει μέσα από ρουσφέτια θα τη ζητήσουν, …..
    Βέβαια υπάρχει ένας φαύλος κύκλος, που σε γενικές γραμμές συμβαίνει παντού στο κόσμο.
    Το περιτύλιγμα διαφέρει, γιατί τι να το κάνω αν ο γερμανος εργάτης, είναι πιο συνειδητός απέναντι στις υποχρεώσεις του, όταν στο εργοστάσιο που δουλεύει, την υπεραξία την καρπούνται μεγαλομεγιστάνες με τα 100 μετρα γιωτ ή όταν αυτά που παράγει σκοτώνουν παιδιά στο πλανήτη.

    Κατά τα άλλα ευχαριστώ για το ενδιαφέρον αυτό κείμενο

    καλό βράδυ

  3. H Δημοκρατία με τους όρους της Αρχαίας Ελληνικής δημοκρατίας δύσκολο να εφαρμοστεί στην εποχή μας. Αφήνω στην άκρη τα «τεχνικα» θέματα, και εστιάζομαι στην έννοια του πολίτη. Πάντοτε με την αρχαία έννοια, πως μπορεί να θεωρηθεί ο σημερινός Έλληνας πολίτης; Πως μπορεί έστω και ένα ελάχιστο της συμπεριφοράς του θα θεωρηθεί κοινωνική, συμμετοχική, διαβούλευσης;
    Αυτό που λέμε δημοκρατία είναι αυτό που αξίζουμε δυστυχώς.

    καλό βράδυ
    πολύ ενδιαφέρον το κείμενο

Τα σχόλια είναι κλειστά.