Η Σύγχρονη Τέχνη ενταγμένη στο αστικό περιβάλλον

Με αφορμή την απόκτηση κάποιων τευχών του περιοδικού ¨intellectum¨ από κάποιον καλό φίλο που γνώρισα στις πρόσφατες διακοπές μου, έπεσε το μάτι μου σε ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο για την σύγχρονη τέχνη και τον δημόσιο χώρο. Θα ήθελα λοιπόν να επικεντρωθώ σε κάποια σημεία του άρθρου, το οποίο υπογράφει η Μαρία Κενανίδου.

Μια πόλη είναι πάντα σε μια συνεχή διαδικασία εξέλιξης, τείνοντας να προχωρήσει προς τα εμπρός ακόμη και δεδομένου ότι επαναφέρει «ιζήματα» του παρελθόντος. Το νέο ενσωματώνεται στο παλαιό, ανακατασκευάζοντας και επαναπροσδιορίζοντας το δημόσιο χώρο, που εμπεριέχει το χρόνο: παρόν-παρελθόν-μέλλον, είναι το πραγματικό σημείο συνάντησης ετερογενών δυνάμεων και διαφορετικών τομέων δράσης του κοινωνικού συνόλου ενός τόπου και προκαλεί διάφορα διλήμματα πολιτικής όσον αφορά την έννοια της ποιότητας ζωής.

Μια πόλη διακοσμημένη με έργα τέχνης πέραν του ότι αποτελεί ισχυρός πόλος έλξης για επισκέπτες , συνδράμει και στην πολιτιστική επιμόρφωση των κατοίκων της, μεταλαμπαδεύοντας τους τα μηνύματα που έχουν μεταφέρει στα έργα τους οι καλλιτέχνες . Δυστυχώς οι διαφημίσεις που έχουν κατακλύσει την πόλη μας εκτός από ρύπανση αποτελούν και εστία μόλυνσης για τη νέα γενιά, η οποία μεγαλώνει με την εσφαλμένη αντίληψη πως κεντρική ιδέα της ζωής τους θα πρέπει να είναι η διαρκής κατανάλωση αγαθών με κάθε τρόπο, χωρίς ηθικούς φραγμούς και αφιερώνοντας όλο τον ελεύθερο χρόνο στην εργασία εις βάρος είτε της μόρφωσής τους, είτε ακόμη και εις βάρος της δημιουργίας οικογένειας.

Η αντικατάσταση της πλειοψηφίας των διαφημιστικών πινακίδων με σύγχρονα έργα τέχνης είναι μια επιτακτική ανάγκη η οποία εξυπηρετεί δύο σκοπούς:

1. από την μία η αμεσότερη επαφή της τέχνης με τον άνθρωπο, με όλα τα θετικά που αυτή συνεπάγεται

2. από την άλλη η χαλάρωση και η «αποτοξίνωση» από το συνεχές βομβαρδισμό των εταιρειών με το μοτό τους «καταναλώνω άρα υπάρχω».

Η τέχνη στο δημόσιο χώρο ως εφήμερη παρέμβαση με τις ιδιότητες του χωροκεντρικού αποτελεί μια δυναμική τοπική παρέμβαση, καθώς επαναπροσδιορίζεται διαρκώς, περνώντας από την έννοια του χωροκεντρικού σ’αυτήν του κοινωνιοκεντρικού. Η δημόσια τέχνη, με τις γλώσσες και μορφές δράσης με τις οποίες έχει την δυνατότητα να εισχωρήσει στον κοινωνικό ιστό της πόλης, με τη σχοινοβασία ορίων ανάμεσα στην καθημερινή και την αισθητική εμπειρία, και τους τρόπους με τους οποίους μπορεί μέσα από τη μόνιμη ή εφήμερη παρουσία της να δώσει μια εναλλακτική αντίληψη του χώρου και να προσφέρει εναύσματα για μια φιλική σχέση με το φυσικό περιβάλλον.

Η τέχνη, όταν ενταχθεί στο φυσικό περιβάλλον της πόλης μας θα προσφέρει μια ευχάριστη νότα ξεκούρασης αλλά και δημιουργίας στοχασμών, μια τροφή για σκέψη θα λέγαμε έτσι ώστε ο σύγχρονος άνθρωπος να βρίσκεται σε μια διαρκή επαγρύπνηση απέναντι στην προπαγάνδα που έχοντας ως κύριο μοχλό τα Μ.Μ.Ε. καθημερινά αποχαυνώνουν την πλειοψηφία και αποσυντονίζουν από τα πραγματικά μας προβλήματα.

Γιατί δεν μπορεί να είναι ουσιώδες το ζήτημα της απόκτησης του νέου κινητού τηλεφώνου αλλά η έλλειψη ουσιαστικής επικοινωνίας και απομόνωσης των ανθρώπων που ενώ ήδη έχουν πολλούς εναλλακτικούς τρόπους επικοινωνίας (πέραν της φυσικής επαφής που είναι ο καλύτερος) εντούτοις απομονώνονται, απομακρύνονται από τους γύρω τους και κλείνονται στον εαυτό τους, ευτυχισμένοι απλά επιδεικνύοντας το επίπεδο του πλούτου της χλιδής στην οποία ζουν, κρύβοντας επιμελώς την μιζέρια και τον παραλογισμό πίσω από ένα χαρούμενο προσωπείο.

Σήμερα όμως στην εποχή των χορηγών και των προσφορών η τέχνη εκφυλίζεται. Αυτή η επαιτεία προς το κράτος, η αναγωγή των χορηγών σε βασικό παράγοντα της τέχνης, η σχέση με τις τράπεζες, με τις επιχειρήσεις, οι εκδηλώσεις του επίσημου κράτους βάζουν έναν όρο συναλλαγής και μικροπολιτικής. Επιβάλλουν στην τέχνη τους όρους της αγοράς, καθώς το κράτος δεν συντηρεί όπως θα έπρεπε τους θεσμούς, ούτε εμπιστεύεται στοιχειωδώς με αξιοκρατία τους θεσμούς αυτούς.

Ένα μείζον πρόβλημα, είναι ακριβώς το κατά πόσον μπορεί να ονομαστεί τέχνη η προσπάθεια μιας εταιρείας να προβληθεί μαζικά, ή μια διαφήμιση η οποία χρησιμοποιεί στοιχεία της τέχνης για να ενορχηστρώσει μια πανδαισία εικόνων και ήχων που θα οδηγήσει σε μεγαλύτερες πωλήσεις προϊόντων ή ένας καλλιτέχνης που έχει ως χορηγό μια εταιρεία θα δημιουργήσει έργα αποσυνδεδεμένα ως προς το έργο του χορηγού.

Η όλη προσπάθεια αποτελεί μια υπενθύμιση για το πώς στην εποχή μας η διαχείριση της κοινής γνώμης προέρχεται από μια διανοητική ακαμψία και προτείνει τρόπους και προσπάθειες με τους οποίους μπορούμε να καλύψουμε γνωσιολογικά κενά που υφίστανται από την ευδιάκριτη έλλειψη πολιτιστικής εκπαίδευσης των ακροατηρίων. Αποτελεί μια έκφραση αποδοκιμασίας που προκαλεί το σχόλιο,τις αντιδράσεις, στην πολιτιστική περιβαλλοντική ανεπάρκεια της πόλης μας, στην διατήρηση ενός «κοινωνικού κενού» όπου επιχειρείται να υλοποιηθεί καλλιτεχνικά μια νέα ουτοπία επικοινωνίας.

Δυστυχώς το κράτος συντροφιά με τις εταιρείες προπαγανδίζουν την τυφλή υπακοή στους ανήθικους νόμους της αγοράς, απογυμνώνοντας το άτομο από ηθικές αρχές και αξίες και μετατρέποντάς το σε ένα άβουλο ζώο το οποίο παραπλάναται έτσι ώστε να σκέφτεται μόνον μια στεγνή ζωή από μόρφωση και εκπαίδευση, μια ζωή αφιερωμένη στην εργασία μέχρι εξόντωσης, υπόδουλος των πολιτικών και των διαφημιστικών εταιρειών που υπόσχονται κενούς παράδεισους.

Advertisements

8 σκέψεις σχετικά με το “Η Σύγχρονη Τέχνη ενταγμένη στο αστικό περιβάλλον

  1. Μαρία εγώ σ’ευχαριστώ για το απολαυστικότατο άρθρο που μου έδωσε τροφή για σκέψη. Χρειαζόμαστε κι άλλους σαν εσένα!
    Σ ευχαριστώ για την επίσκεψη και αν τυχόν θέλεις να δημοσιευθεί κάτι στο ιστολόγιο αυτό απλά στείλε μου ένα e-mail.

  2. Περαστικός είπα να αφήσω την καλησπέρα μου!
    Φυσικά ενδιαφέρον το θεματολόγιο και η παρέα.
    Νάστε καλά .
    Ωρα καλή.

  3. φίλε μου Newton, ένα έργο τέχνης έχει πολλούς σκόπους, ένας από αυτούς να περάσει κάποια μηνύματα, τώρα αν δεν είναι η πλειοψηφία που θα μπορέσει να τα εκλάβει αυτό δεν είμαι ο αρμόδιος να το εξετάσω..
    Πάντως βλέπω το θέμα με αισιοδοξία και πιστεύω πως ο ίδιος ο κόσμος θα ζητήσει περισσότερη τέχνη στην γκρίζα καθημερινότητά του.

  4. Στην Ελλάδα του σήμερα που γίνεται πόλεμος ώστε να ξηλωθούν οι παράνομες διαφημιστικές πινακίδες στον περιφερειακό, θεωρώ λίγο απίθανο να υπάρχει ή να υπάρξει κάποιος τοπικός αξιωματούχος που να μην σκεφτεί τρόπο ώστε να τα οικονομήσει από τις διαφημίσεις. Από την άλλη, αν και βρίσκω φανταστική σκέψη το να υπάρχουν σε διάφορα σημεία της πόλης έργα τέχνης, σκέφτομαι, εκτός από το αισθητικό αποτέλεσμα, πόσοι θα είναι αυτοί που θα καταφέρουν να εισχωρήσουν λίγο πιο βαθιά, στο μήνυμα του έργου; Όπως και να έχει πάντως είναι πολύ ενδιαφέροντα αυτά που μας παρουσίασες!

    Πολύ ωραία τα θέτει τα πράγματα και ο φίλος, AlexMil, παραπάνω. Βέβαια, γέλασα (όχι ειρωνικά) με τα παραδείγματα πόλεων που έχει αναφέρει. Εδώ, είμαστε ανίκανοι τους κάδους με τα σκουπίδια να βολέψουμε, που να καταφέρουμε να στολίσουμε τις πόλεις με έργα τέχνης, που να συγκριθούμε με την Ζυρίχη!
    Την καλησπέρα μου.

  5. @AlexMil,
    Συμφωνώ πως τα πράγματα είναι περισσότερο πολύπλοκα από όσο παρουσιάζονται, άλλωστε μέσα σε λίγες παραγράφους δεν μπορείς να εξαντλήσεις ένα τέτοιο θέμα.
    Για πολιτική βούληση που θα προέλθει από τη βουλή πολύ αμφιβάλω αν υπάρξει ποτέ όμως από την τοπική κοινωνία και την ιδιωτική πρωτοβουλία μπορώ να πω πως περιμένω περισσότερα.
    Άλλωστε το συγκεκριμένο άρθρο είχε ως αφορμή την κίνηση μερικών καλλιτεχνών στα τέλη του 2007 που ανήρτησαν τις δημιουργίες τους στην ευρύτερη περιοχή των Λαδάδικων. Τί πιο όμορφο από το να βλέπεις πίνακες και γλυπτά έξω από τον χώρο ενός μουσείου; Χρειαζόμαστε μια γερή δόση πολιτισμού στην καθημερινότητά μας και αυτή δεν πρόκειται να προέλθει από κανένα ΜΜΕ και καμία εξουσία.
    Σ’ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια.

  6. Γεια σου,

    ο τρόπος που εξελίσσεται μια πόλη είναι περίπου όπως τα γράφει η φίλη μας. Βέβαια ο αλγόριθμος του αστικού περιβάλλοντος είναι περισσότερο πολύπλοκος, εμπεριέχει, ιστορικότητα, κυριαρχία, θρησκεία, αισθητική, οικονομία, ταξική διαστρωμάτωση, χωροταξική τοποθέτηση, μορφωτικό επίπεδο, ικανότητες διοικούντων και πολλά άλλα. Όλα δε αυτά, με τις επιμέρους εκφάνσεις τους και αλληλο – επιδράσεις, αλλά και το φαντασιακό που η πόλη παράγει στο χρονικό άνυσμα, με τις μετουσιώσεις σε κτίσματα, ρυθμούς, ρυμοτομικές λύσεις, χρώματα όψεων, διακοσμήσεις κ.λ.π.

    Πιστεύω βέβαια πως σε αυτό τον αλγόριθμο, μπορούμε να επέμβουμε, στο βαθμό βέβαια που υπάρχει ένα σχέδιο, μακροχρόνιο, ρεαλιστικό, με συγκεκριμένους άξονες, στόχους και προοπτικές. Αν δούμε όλο αυτό το εγχείρημα από – ιδεολογοποιημένο, αλλά μόνο με όρους βελτίωσης των οικονομικών μεγεθών της πόλης, με τη προσέλκυση δραστηριοτήτων, τουριστών κ.λ.π. καθώς και της ποιότητας ζωής των πολιτών, τα πράγματα δεν είναι δύσκολα.

    Απαιτείται όμως μια πολιτική βούληση σθεναρή, αποφασιστική, για να μπορέσει να επιλύσει τον αλγόριθμο με τους παραπάνω όρους. Κάτι που δυστυχώς είναι σπάνιο στη πατρίδα μας.

    Υπάρχουν πόλεις και δημοτικές ηγεσίες που τόλμησαν και νίκησαν, αναφέρω μερικές: Βαρκελώνη, Ζυρίχη, Κοπεγχάγη, Μόναχο, Μόντρεαλ, Κιότο ……..

    Αναφέρεις επίσης τη τέχνη, δύσκολο θέμα, σύνθετο, που έχει σχέση με την έννοια της αισθητικής, της τέχνης, του ωραίου και του άσχημου, το πώς αυτά λαμβάνονται από τους ανθρώπους, για την εικόνα που κυριαρχεί της ουσίας, για την εμπορευματοποίηση όπως πολύ σωστά αναφέρεις, για την μόδα και κυρίως για το αν οι άνθρωπο είναι εκπαιδευμένοι να ζήσουν, να κατανοήσουν τη τέχνη. Υπενθυμίζω πως τέχνη δεν είναι μόνο το ωραίο, αλλά και αυτό που προκαλεί που θεωρείται από τη κυρίαρχη αισθητική άσχημο, βέβηλο, προκλητικό.

    Τα προηγούμενα είναι μια παράμετρος θα έλεγα, μια άλλη είναι η διάθεση της εξουσίας να αξιοποιήσει τη τέχνη ως δημόσιο αγαθό για τη βελτίωση των πολιτών.
    Να φέρει έργα τέχνης στις πλατείες, να προκηρύξει διαγωνισμούς τέχνης, να βάλει στη μάθηση τη τέχνη όχι ως αποστήθιση αλλά στάση ζωής. Να σχεδιάσει και να υλοποιήσει κτισμένο περιβάλλον με όρους γλυπτικής, ζωγραφικής. Ακούγονται απίθανα και προσωπικά πιστεύω πως δεν μπορούν να υλοποιηθούν, από ένα σύστημα αξιών που απαξιεί οτιδήποτε δεν έχει εμπορική αξία.

    Για να κλείσω σου θυμίζω την ρήση του φιλόσοφου: «Η συνείδηση είναι συνείδηση των πραγμάτων» αυτό τα λέει όλα.
    Εξαιρετικό το μπλογκ σου με πολύ δυνατά θέματα.

Τα σχόλια είναι κλειστά.