Κριτική επί του θεάματος – Γκυ Ντεμπόρ

Χωρίς αμφιβολία, η εποχή μας προτιμά την εικόνα από το αντικείμενο, το αντίγραφο από το πρωτότυπο, την αναπαράσταση από την πραγματικότητα, το φαινόμενο από το είναι. Το ιερό γι’αυτήν δεν είναι παρά η ψευδαίσθηση, και το ανίερο είναι η αλήθεια. Ή μάλλον, το ιερό μεγαλώνει στα μάτια της στο μέτρο που μικραίνει η αλήθεια και αυξάνεται η ψευδαίσθηση, έτσι ώστε γι’αυτήν, το αποκορύφωμα της ψευδαίσθησης ν’αποτελεί επίσης το αποκορύφωμα του ιερού.

(Φουέρμπαχ)

Οι εικόνες που αποσπάστηκαν από κάθε πλευρά της ζωής, συγχωνεύονται σ’ένα κοινό ρεύμα όπου η ενότητα αυτής της ζωής δεν μπορεί πια να αποκατασταθεί. Η αποσπασματικά θεωρημένη πραγματικότητα εκτυλίσσεται μέσα στην ίδια της την γενική ενότητα σαν ένας ξεχωριστός ψευδό-κόσμος, αντικείμενο της μοναδικής παρατήρησης. Η εξειδίκευση των εικόνων του κόσμου ξαναβρίσκεται, ολοκληρωμένη, μέσα στον κόσμο της αυτονομημένης εικόνας όπου το ψεύτικο εξαπάτησε τον ίδιο του τον εαυτό. Το θέαμα γενικά, σαν συγκεκριμένη αντιστροφή της ζωής, είναι η αυτόνομη κίνηση του μη-ζωντανού.

Η αλλοτρίωση του θεατή απ’το αντικείμενο που παρατηρεί (που δεν είναι παρά αποτέλεσμα της δικής του ασυνείδητης δραστηριότητας) εκφράζεται ως εξής: όσο περισσότερο παρατηρεί τόσο λιγότερο ζει- όσο περισσότερο δέχεται να αναγνωρίζει τον εαυτό του μέσα στις κυρίαρχες εικόνες της ανάγκης, τόσο λιγότερο κατανοεί την δική του ύπαρξη και τη δική του επιθυμία. Η εξωτερικότητα του θεάματος, σε σχέση με τον δρώντα άνθρωπο, φαίνεται απ’το γεγονός ότι οι ίδιες του οι κινήσεις δεν του ανήκουν  πια, αλλά ανήκουν σ’έναν άλλο που του τις παρουσιάζει. Το θέαμα είναι παντού, να γιατί ο θεατής δεν αισθάνεται πουθενά σαν στο σπίτι του.

Εκεί όπου ο πραγματικός κόσμος μετατρέπεται σε απλές εικόνες, οι απλές εικόνες γίνονται πραγματικά όντα και αποτελεσματικά κίνητρα μιας υπνωτικής συμπεριφοράς. Το θέαμα, καθώς έχει την τάση να δείχνει, μέσα από διάφορες εξειδικευμένες μεσολαβήσεις, τον κόσμο που δεν είναι πια άμεσα αντιληπτός, ανακαλύπτει φυσιολογικά στην όραση την προνομιούχα ανθρώπινη αίσθηση, που σε άλλες εποχές αποτελούσε η αφή-η αίσθηση η πιο αφηρημένη κι η πιο ευκολοπλάνητη, αντιστοιχεί στη γενικευμένη αφαίρεση της σημερινής κοινωνίας. Αλλά το θέαμα δεν είναι ταυτόσημο με το απλό βλέμμα, ακόμα κι όταν αυτό συνδυάζεται με την ακοή. Είναι αυτό που διαφεύγει απ’τη δραστηριότητα των ανθρώπων, απ’την αναθεώρηση και τη διόρθωση του έργου τους. Είναι το αντίθετο του διαλόγου. Όπου υπάρχει ανεξάρτητη αναπαράσταση, το θέαμα συγκροτείται εκ νέου.

______________________________________________

πηγή: Η Κοινωνία του θεάματος – Γκυ Ντεμπόρ

3 σκέψεις σχετικά με το “Κριτική επί του θεάματος – Γκυ Ντεμπόρ

  1. γι’αυτό πλέον είναι πολύ πιο δύσκολη μία κοινωνική αλλαγή. γιατί πλέον δεν πρέπει να σπάσουν μόνο οι αλυσίδες των εργατών αλλά και των τηλεθεατών. η εικόνα δημιουργεί ψευδαισθήσεις που σε παγιδεύουν και σε αποκοιμίζουν.

  2. @ Άθεε, γι’αυτό και βλέπεις τόσες ταινίες του Χόλυγουντ να διαφημίζουν και να προπαγανδίζουν την θρησκευτική πίστη ως να’ναι κάτι απαραίτητο για την ζωή του κόσμου.

  3. Γι αυτό η θρησκεία, μέσω της κοινωνίας του θεάματος είναι η δύναμη της εξαπάτησης στην οποία, κάθε αλλοτριωμένος νους, είναι έτοιμος να υποδουλωθεί!
    Αφού εκδοθεί το βιβλίο μου, επί του θέματος αυτού θα έχω να πω πολλά!

Τα σχόλια έχουν κλείσει.