Ψυχολογικές συνέπειες της μοναστικής ζωής (β’)

Σύμφωνα με τον Goffman (1968), η άσκηση εξουσίας από τον διοικητή του μοναστηριού και γενικότερα η τοποθέτηση ενός ατόμου σε ένα ολοκληρωτικό ίδρυμα όπως το μοναστήρι, είναι στενά συνδεδεμένη με τα παρακάτω:

Η ζωή του μοναχού μετατρέπεται σε μια “ηθική καρριέρα”. Ο μοναχός επανασχηματίζει το πλαίσιο φαντασίωσης και πρόσληψης του εαυτού του και των άλλων.
Οι αλλαγές που επέρχονται στη ζωή του ατόμου με τον εγκλεισμό του, επιφέρουν κατά την έκφραση του Goffman τη «νέκρωση του εαυτού».

Σε περιπτώσεις μακροχρόνιου εγκλεισμού, επέρχεται «ο ιδρυματισμός», με άλλα λόγια, η απόλυτη εξάρτηση του ατόμου με το μοναστήρι, ο οποίος συνοδεύεται με συγκεκριμένες ψυχοδιανοητικές διαταραχές, όπως αποεπένδυση του σώματος, πρώϊμο γήρας, διαταραχές της σεξουαλικότητας, αναστολή των ψυχοκοινωνικών δραστηριοτήτων, συναισθηματική αδιαφορία, έντονη ερεθιστικότητα.

Η εμπειρία του εγκλεισμού συνδέεται με συγκεκριμένες ψυχολογικές συνέπειες:

Διαταραχές στην ικανότητα επίλυσης προβλημάτων: Η μονοτονία της ζωής στη μοναστήρι και η έλλειψη ερεθισμάτων, αν και δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι επιφέρει καταστροφή της γενικής διανοητικής ικανότητας του μοναχού, έχει όμως ως αποτέλεσμα διαταραχές στην ικανότητα επίλυσης προβλημάτων (Cooke et al., 1990)

Αγχώδεις διαταραχές: Όπως περιγράφουν οι Cooke και συν. (1990) «Οι μοναχοί μπορεί να νιώθουν την ένταση να ανεβαίνει, χωρίς να μπορούν να την καταλάβουν, να την ερμηνεύσουν ή να κάνουν κάτι γι’ αυτή

Κατάθλιψη: Κατά τον Serra (1994) κρίσιμοι θεωρούνται οι 5 πρώτοι μήνες του εγκλεισμού σε μοναστήρι. Ιδιαίτερα κατά την περίοδο αυτή, οι μοναχοί έχουν ελάχιστες ευκαιριες να μιλήσουν, να «δραπετεύσουν» από την κατάσταση ή απλά να περάσουν καλά. Αυτό, σε συνδυασμό με εξωτερικούς παράγοντες (π.χ. τιμωρίες) αλλά και ενδογενείς παράγοντες (π.χ. προσωπικότητα, γνωστικά σχήματα), μπορεί να κινητοποιήσει δυσάρεστες ψυχολογικές καταστάσεις. Ο Serra (1994) διακρίνει ανάμεσα σε τέσσερις τύπους κατάθλιψης:

α. Αγχώδης κατάθλιψη: τα χαρακτηριστικά της είναι η δύσπνοια, η ευερεθιστότητα, η ένταση, και οι ενοχές

β. Γνωστική κατάθλιψη: Τα χαρακτηριστικά της είναι η μη ικανοποίηση, η απαξίωση, και η απελπισία

γ. Κατάθλιψη που σχετίζεται με τη διατροφή: Χαρακτηρίζεται από απώλεια όρεξης και ενέργειας, και αυξημένη κούραση

δ. ενδογενής κατάθλιψη: Είναι η πιο σοβαρή περίπτωση. Χαρακτηρίζεται από διακυμάνσεις της διάθεσης κατά τη διάρκεια της ημέρας, από πολύ πρωϊνό ξύπνημα, από απώλεια βάρους, από ευερεθιστότητα και ένταση.

Αποίκιση: Είναι η αίσθηση ότι η ζωή στη μοναστήρι είναι καλύτερη από έξω. Αναφέρεται κυρίως μετά από μακροχρόνιο εγκλεισμό και συνδέεται με την «ιδρυματοποίηση».

Μετατροπή: Χαρακτηρίζεται από πλήρη συμμόρφωση του μοναχού με την εικόνα που έχουν οι γεροντότεροι μοναχοί γι’ αυτόν.

Να σημειωθεί πως σε παλιότερη επίσκεψή μου στο αγ.όρος(πριν 10 χρόνια περίπου) συνάντησα μοναχούς που είχαν ανοίξει κενοτάφιο μόνοι τους- με λίγα λόγια το μόνο που έκαναν κάθε μέρα είναι να περιμένουν τον θάνατο.. Η επίσκεψή μου δεν είχε σκοπό λατρευτικό- απλά ήθελα να δω τις ομορφιές του όρους (ναι έχει υπέροχα δάση και η αρχιτεκτονική των μονών είναι θαυμάσια).

Advertisements

2 σκέψεις σχετικά με το “Ψυχολογικές συνέπειες της μοναστικής ζωής (β’)

  1. Οι παρατηρήσεις των επιστημόνων μου φαίνονται πολύ λογικές, μη σου πω οτι τα πράγματα είναι κάποιες φορές χειρότερα… Σύμφωνα με ένα φίλο μου που πρόσφατα πήγε στον Άθω, περίπου το ένα τέταρτο των μοναχών «την παλεύουν» μόνο με ψυχοφάρμακα (που συνήθως παίρνουν χωρίς ιατρική συνταγή και επίβλεψη…)

  2. O Goffman itan apo tous agapimenous mou!!! Stis meletes mou frontiza kapws na ton simpiesw kai afton mesa 😉
    Xwris na thelw na prosvalw kanena h na yponoisw kati, otan piga se ena monastiri prin 5-6 xronia, akousa dio monaxous pou sinomilousan metaksi tous, den me eixan dei, kai o tropos pou milousan, i stasi tou swmatos tous kai i apostasi pou kratousan metaksi tous (den fainontan itan ston kipo kai frontizan ta louloudakia) itan kapws…erwtikos na ton pw? einai geloio na nomizoume oti i seksoualikotita twn monaxwn kai twn kalogriwn eksafanizetai plirws dia mageias apo ti stigmi pou afwsiwthikan sto theo. Apla katapiezetai kai meta vgainei ston kathena me diaforetiko tropo (omofilofilikes sxeseis metaksu monaxwn, katathlipsi, orgi ktl)

Τα σχόλια είναι κλειστά.