Οι απαρχές του ισπανικού πολιτισμού (β’)

Πρώτα οι Καρχηδόνιοι και μετά οι Ρωμαίοι δίνουν στην Ισπανία τους πρώτους πολιτιστικούς σπόρους, διαμορφώνοντας την σημερινή εθνική της υπόσταση. Αυτοί  που θα δώσουν τα περισσότερα όμως δεν είναι άλλοι από τους Βησιγότθους, οι οποίοι είναι γερμανικό φύλο. Από το 412μχ που οι Βησιγότθοι εισβάλουν στην Ισπανία από το πέρασμα των Πυρηναίων προς τη μεσογειακή ακτή, όχι πολύ μακριά από την καρχηδονιακή Βαρκελώνη, μέχρι το 710μ.χ. που οι άραβες εισβάλλουν στην Ισπανία από το Γιβραλτάρ, όχι πολύ μακρυά από τη ρωμαϊκή Σεβίλλη, οι Βησιγότθοι είναι για 298 χρόνια, οι απόλυτοι κυρίαρχοι της μέχρι πρότινος ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.

Οι βάνδαλοι, που είναι εγκατεστημένοι στη νότια Ισπανία είναι κι αυτοί γερμανικό φύλο, το οποίο όμως αντιμετωπίζει τα πάνδεινα από τους βησιγότθους και από άλλους βαρβάρους, απ’τον καιρό που εγκατέλειψαν την αρχική τους κοιτίδα στην Αζοφική θάλασσα απ’όπου μετακινήθηκαν προς τις ακτές της Βαλτικής για να διωχθούν κι από κει από τους Γότθους. Κάτω από ένα ανελέητο κυνηγητό, οι βάνδαλοι, ξεκινώντας απ’την αζοφική, φτάνουν στη νότια Ισπανία, την Ανδαλουσία (Βανδαλουσία), απ’ όπου οι Βησιγότθοι θα τους ωθήσουν στην απέναντι βορειοαφρικανική ακτή.

Ο βησιγότθος βασιλιάς Αταούλφο

Και ενώ οι παλιότεροι βάρβαροι τσακώνονται στην Ισπανία, οι πολιτισμένοι Ρωμαίοι τα βρίσκουν με τους Βησιγότθους, που απειλούν τη Ρώμη. Και το 412μχ ο ρωμαίος αυτοκράτωρ Ονώριος δίνει την άδεια στον βησιγότθο βασιλιά Αταούλφο (διάδοχο του Αλάριχου) να εγκατασταθούν στη ρωμαϊκή Ισπανία ώστε να απομακρυνθεί από τη Ρώμη ο κίνδυνος. Παρ’όλα αυτά η ρωμαΪκή αυτοκρατορία θα καταρρεύσει το 476μ.χ. από τον βάρβαρο Οδόακρο.

Τον Αταούλφο διαδέχεται ο Σιγέριχος και αυτόν ο Βαλίας. Που θα μεταφέρει την πρωτεύουσα από την Βαρκελώνη στη γαλλική Τουλούζη, απ’ την απέναντι μεριά των Πυρηναίων.Το κράτος των βησιγότθων στην Ισπανία θα αναπτύσσεται συνεχώς για 300 χρόνια, μέχρι το 711μ.χ. που οι άραβες εισβάλλουν στην  Ισπανία, με την άδεια των Βησιγότθων, ή μάλλον την πρόσκληση ενός σφετεριστή του θρόνου, που καλεί σε βοήθεια τους άραβες. Ο βασιλιάς Βάμπας, τελευταίος μεγάλος των βησιγότθων, φανατικά χριστιανός και στενός φίλος του πάπα, αφού χάσει την εξουσία του με γελοίο τρόπο (ο σφετεριστής του θρόνου τον μεθάει και τον ξυρίζει-ο ξυρισμένος βασιλιάς σύμφωνα με τα βησιγοτθικά έθιμα παύει να είναι βασιλιάς) και καταλήγει σε μοναστήρι.

Από το 711 που οι Άραβες εισβάλλουν στην ιβηρική χερσόνησο μέχρι το 1492 που καταλύεται το ισπανικό μουσουλμανικό κράτος της Ισπανίας περνούν περίπου 781 χρόνια. Αλκαζάρ στα αραβικά σημαίνει φρούριο και ανάκτορο μαζί (υπάρχει και στη Θεσσαλονίκη τοποθεσία Αλκαζάρ όπως και στην Λάρισσα). Στην Ισπανία υπήρχαν τέσσερα – στη Σεβίλλη, στο Τολέδο, στην Σεγκόβια και στην Κόρδοβα. Η πρωτεύουσα επί αραβικής κυριαρχίας δεν ήταν σταθερή και μεταβάλλονταν ανάλογα με τις στρατιωτικές ανάγκες.

Ο αγώνας ενάντια στους άραβες έγινε βάσει του διαφορετικού θρησκεύματος (όπως σε εμάς εδώ) και όχι βάσει της διαφορετικής καταγωγής. Άλλωστε έγιναν τόσοι πολλοί γηγενείς μουσουλμάνοι που ήταν ανούσιο για τους άραβες να φέρουν κι άλλους εποίκους από την απέναντι μεριά της αφρικανικής ακτής.

Οι γηγενείς πολύ γρήγορα απορρόφησαν τον εξαιρετικά ανεπτυγμένο πολιτισμό των κατακτητών. Άλλωστε πολλές επιστήμες έχουν ως βάση τους τον αραβικό πολιτισμό – η άλγεβρα (αλ-τζεμπρ, στα αραβικά), οι αριθμοί που έχουμε σήμερα, η χημεία (αλ-κεμί εξ ου και αλχημεία).

Αν δει κανείς το θέμα από την εθνοαιματολογική άποψη θα δει πως οι άραβες της Ισπανίας κάθε άλλο παρά «καθαροί» είναι. Ο κύριος όγκος των εισβολέων ήταν βερβερίνοι , δηλαδή γηγενείς μεσόγειοι της βορειοαφρικανικής ακτής, ακριβώς όμοιοι με όλους τους προϊνδοευρωπαϊκούς και προαραβικούς λαούς της Μεσογείου.  Άλλωστε και οι ίδιοι οι άραβες, εφαρμόζοντας φιλολαϊκή πολιτική, μειώνοντας τον κεφαλικό φόρο από 10% σε 5% και επιδιώκοντας μια ανεξίθρησκη πολιτική στο θέμα της θρησκείας προκάλεσαν τον ταχύτατο εκμουσουλμανισμό χιλιάδων ντόπιων χριστιανών.

Η Αλάμπρα στην πόλη της Γρανάδας

Οι άραβες ήταν πολύ περισσότερο δημοκρατικοί στην οικονομική τους πολιτική, πιο κομψοί και πνευματικοί σε σχέση με τους χριστιανούς. Μια επίσκεψη στην Αλάμπρα, που βρίσκεται στην Γρανάδα θα σας πείσει. Η Αλάμπρα είναι μια ακρόπολη-ανάκτορο και φρούριο (αλκαζάρ) η οποία διαφέρει σε σχέση με τα άλλα τόσο εξαιτίας του χρώματος (αλάμπρα σημαίνει κόκκινο στα αραβικά) όσο και εξαιτίας της αρχιτεκτονικής αντίληψης που καταργεί το μέσα και το έξω, το επάνω και το κάτω και επιβάλλει μια καθαρή μαγεία στον χώρο.

εσωτερική όψη της Αλάμπρα
εσωτερική όψη της Αλάμπρα

Σίγουρα εμείς οι έλληνες χρωστάμε πολλά στους Άραβες της Ισπανίας. Πρώτα απ’όλα ο μεγάλος άραβο-ισπανός γιατρός,νομικός και φιλόσοφος Αβερρόη (μπν Ροένστ 1126-1189), τη διάσωση της σκέψης του Αριστοτέλη. Τα σχόλια του ακόμη χρησιμοποιούνται από τους μελετητές. Και γενικότερα πολλά αρχαία ελληνικά κείμενα διεσώθησαν από άραβες σοφούς, οι οποίοι έκριναν πως δεν υπήρχε λόγος να τα καταστρέψουν επειδή «προσβάλλουν» την θρησκεία τους όπως έκαναν οι χριστιανοί της Αλεξάνδρειας.

Αλάμπρα- το συντριβάνι με τους λοντες
Αλάμπρα- το συντριβάνι με τους λέοντες

Άραμπ στα αραβικά σημαίνει δύση. Έτσι ονόμασαν οι Χαλδαίοι τους λαούς που κατοικούσαν δυτικά τους. Στα εβραϊκά άραπ σημαίνει σκοτάδι. Απ’ το άραμπ και άραπ κατάγεται και η λέξη Έραπ, όπως λένε οι άραβες την Ευρώπη.

* Συνεχίζεται*

Advertisements

3 σκέψεις σχετικά με το “Οι απαρχές του ισπανικού πολιτισμού (β’)

  1. Μπράβο ρε φίλε, πολύ ωραία δουλειά κάνεις. Πραγματικά διάβασα και τις δυο ενότητες μονοκοπανιά. Σημαντικά στοιχεία και πληροφορίες που δεν ήξερα και που όλοι πρέπει να γνωρίζουμε. Αναμένω και την συνέχεια!

Τα σχόλια είναι κλειστά.