Περί θρησκευτικής βλασφημίας και απαγόρευσης αυτής

Σκοπός της απαγόρευσης βλασφημίας δεν είναι η προστασία του θρησκευτικού συναισθήματος των πιστών, όπως συχνά αναφέρεται. To άρθρο 198 του Ποινικού Κώδικα δεν αναφέρεται σε θύμα ούτε στις θρησκευτικές πεποιθήσεις των παρισταμένων. Αντικείμενο ποινικού ενδιαφέροντος είναι μόνον η έννοια/ύπαρξη του Θεού και η εξασφάλιση του σεβασμού στα θεία ως αξία που το κράτος θέλει να προστατεύσει, ανεξάρτητα από το ποιος ακούει τη βλασφημία και το εάν θίγεται.

Αυτό σημαίνει ότι η διάταξη αναγορεύει σε έννομο αγαθό την προστασία του Θεού και αποβλέπει στην αυτοπροστασία του κράτους από προσβολές μιας υπερβατικής αξίας που ενσωματώνεται στην κρατική τάξη. Έτσι το συνταγματικό κράτος αναγνωρίζει την ύπαρξη του θείου και απαγορεύει στους πολίτες του να το προσβάλλουν επί ποινή φυλακίσεως.

Ταυτόχρονα, το Σύνταγμα (άρθρα 13 §. 1, 14 § 1, 16 § 1) εγγυάται ότι καθένας μπορεί να έχει διαφορετική αντίληψη για το θείο, άρα να το αρνείται και να δραστηριοποιείται εναντίον θρησκευτικών πεποιθήσεων με επιστημονικά επιχειρήματα, με πολιτική δράση, με καλλιτεχνικές δημιουργίες, με οργάνωση κοινωνικών εκδηλώσεων, με ίδρυση αντιθρησκευτικών σωματείων, με διδασκαλία σε κρατικά και μη ιδρύματα κλπ.

Όταν ο κοινός νομοθέτης απαγορεύει την έκφραση γνώμης που περιφρονεί το θείο εισάγει έναν καίριο περιορισμό στα εν λόγω συνταγματικά δικαιώματα. Έχουμε εδώ μια αντίφαση μεταξύ του γενικού και του συγκεκριμένου. Καθένας έχει το δικαίωμα να είναι άπιστος κατά το Σύνταγμα, αλλά όλοι οφείλουμε να σεβόμαστε το θείο που ενσωματώνεται στις κρατικές αξίες.

Η αδυναμία χάραξης ορίων μεταξύ του συνταγματικώς επιτρεπτού και του ποινικώς κολάσιμου δημιουργεί τον κίνδυνο ευρείας ποινικοποίησης της ελευθερίας γνώμης και θρησκευτικής συνείδησης. Η φράση του Μαρξ «η θρησκεία είναι το όπιο του λαού» συνιστά θεμιτή κριτική στην πολιτική λειτουργία των θρησκειών ή εκδηλώνει έλλειψη σεβασμού στα θεία επειδή παρομοιάζει τον πιστό με τον ναρκομανή;

Καίτοι όμως η ποινική τιμώρηση της βλασφημίας περιορίζει έντονα τα συνταγματικά δικαιώματα δεν φθάνει ωστόσο στο όριο της αντισυνταγματικότητας, διότι δεν έρχεται σε προφανή αντίθεση με την κατοχύρωση των δικαιωμάτων αυτών. Οι όροι της αντικειμενικής υπόστασης της βλασφημίας (δημοσιότητα, κακοβουλία, εξύβριση, έλλειψη σεβασμού) δείχνουν ότι ο νομοθέτης αποβλέπει στην τιμώρηση εκδηλώσεων που θίγουν έντονα την κρατικώς αναγνωρισμένη θρησκευτικότητα και δεν τείνει να αναιρέσει συνολικά την ελευθερία γνώμης και θρησκευτικής πεποίθησης όσων παραμένουν στα όρια της ευπρέπειας.

Αυτό δεν επιλύει όμως το καθοριστικό πρόβλημα. Αφού η βλασφημία δεν έχει ως θύμα συγκεκριμένο θρήσκευμα ή πιστό, πώς θα κριθεί το τι είναι κακόβουλο και χλευαστικό; Ο ρόλος αυτός ανατίθεται σήμερα στα δικαστήρια που πρέπει να τοποθετούνται νοερά στη θέση του εκάστοτε «θείου«. Και το πιο ανησυχητικό είναι ότι συχνά τα δικαστήρια τείνουν ευήκοο ους στις πλέον αδικαιολόγητες «ευαισθησίες» πιστών (και ιδίως του ιερατείου της Ορθόδοξης Εκκλησίας) επεκτείνοντας με τρόπο απαράδεκτο την ποινικοποίηση χάρη και στον υψηλό βαθμό αοριστίας του άρθρου 198 του Ποινικού Κώδικα.

___________________________________________________________________________________________

πηγή: Δημήτρης Δημούλης, Επιχειρήματα για την κατάργηση των αδικημάτων κατά της θρησκευτικής ειρήνης ]

Και σε αυτό το σημείο θα ήθελα να κάνω μια παρένθεση επειδή οφείλω να δηλώσω πως διαφωνώ με πολλά τραγούδια του Πανούση όπου βρίζει την ορθόδοξη θρησκεία ασχέτως αν  δεν είμαι πιστός της θεωρώ πως:

α) Είναι άλλο να επιχειρηματολογείς βάσει λογικής πως κάτι δεν υφίσταται και άλλο να χυδαιολογείς (όπως στο τραγούδι του «και γω σ’αγαπώ..»)

β) Ανύπαρκτες θεότητες δεν είναι λογικό να τις βρίζει κανείς, από τη στιγμή που δεν πιστεύει στην ύπαρξή τους (επίσης παράλογο είναι να τις βρίζει όταν δηλώνει πως είναι πιστός τους).

Αντίθετα θεωρώ σωστή την επίλογή του να σατιρίζει το ιερατείο για την φιλαργυρία του.

Βέβαια θα διαφωνήσω με την επιβολή οποιασδήποτε ποινής εναντίον του αλλά και εναντίον διάφορων καλλιτεχνών που «προσβάλλουν» την επικρατούσα θρησκεία με τα έργα τους. Στο κάτω-κάτω αν θέλουν να τον τιμωρήσουν μπορούν να τον αφορήσουν..

Επίσης δεν συμφωνώ με τη λογοκρισία-και πιστεύω πως κάτι πρέπει να γίνει με αυτό το ζήτημα- που κατά καιρούς βλέπουμε να επιβάλλεται σε βιβλία, έργα τέχνης.(και ίσως σε λίγο καιρό και στα μπλογκς από την κυβέρνηση).  Πολυφωνία πρέπει να υπάρχει άσχετα με το αν κάποιος προσβάλλει τις θρησκευτικές επιλογές κάποιου άλλου.

Να τελειώσω κάνοντας την αυτοκριτική μου πως κατά καιρούς έχω εκφραστεί ιδιαίτερα αρνητικά (και ντρέπομαι γι’αυτό) απέναντι στην χριστιανική θρησκεία αλλά είναι τέτοια η θρησκευτική καταπίεση πολλών άθεων όταν ήμασταν στην παιδική ηλικία που τώρα πια μας βγαίνει σε ακραία αντίδραση.

Advertisements

8 σκέψεις σχετικά με το “Περί θρησκευτικής βλασφημίας και απαγόρευσης αυτής

  1. Σίγουρα του αποδίδουμε υψηλότερες προθέσεις, όμως αν μη τι άλλο οι άκρως ειρωνικοί στίχοι του δίνουν τροφή για σκέψη και αυτό είναι θετικό αν μη τι άλλο.
    Επίσης μου είναι ξεκάθαρο πως η ελευθερία του λόγου είναι το ανώτερο αγαθό της δημοκρατίας (η οποία στη χώρα μας είναι ακόμη σε νηπιακό στάδιο μιας και πολλές φορές έχουν λογοκριθεί έργα που υποτίθεται πως «προσέβαλαν» πιστούς).
    Ακόμη και ο Πανούσης πολλές φορές δικάστηκε για «προσβολή» θρησκείας.

  2. Τον Πανούση τον ακούω και τον έχω σε μεγάλη εκτίμηση, παρά το γεγονός ότι η χυδαιότητά του δεν είναι ούτε εμένα του γούστου μου. Τη δέχομαι όμως, σκεπτόμενος ότι αν τη δεις ως πολιτική θέση έχει κι αυτή το νόημά της: δεν υπάρχει τίποτα το εγγενώς ωραίο στη φράση «μα εγώ σ’αγαπώ, γαμώ το χριστό μου», όμως η φράση βρίσκεται εκεί για να μας αναγκάσει να λάβουμε θέση είτε υπέρ της ελευθερίας του λόγου είτε εναντίον της, και από τη στιγμή που είμαστε υπέρ της ελευθερίας του λόγου, (φυσικά, αν ακούμε Πανούση) να μας αναγκάσει να πάμε ένα ακόμα βήμα πιό πέρα και να δούμε ότι δεν γίνεται να υπάρχουν εξαιρέσεις στην ελευθερία αυτή. Όλα ή τίποτα.

    Φυσικά δεν τον γνωρίζω προσωπικά τον Πανούση, κι έτσι ιδέα δεν έχω αν έχουν περάσει όλα αυτά από το νου του, ή αν κάνει αυτά που κάνει απλά και μόνο για τη συγκλονιστική τους αξία (το “σοκ βάλιου”, που λέμε και στα Ελληνικά.) Ενδεχομένως να αποδίδουμε στον ποιητή προθέσεις πολύ υψηλότερες από εκείνες που ο ίδιος είχε.

  3. Η μόνη λύση είναι ο διαχωρισμός εκκλησίας-κράτους καθώς και η συνταγματική αναθεώρηση ώστε η ορθόδοξη θρησκεία να μην θεωρείται πλέον «επικρατούσα».

  4. Τις εικόνες αυτές τις ήξερα, το νόμο εννοούσα, θέλω να πω ότι ο νόμος έχει πολλά παραθυράκια που αντιφάσκουν! Βέβαια οι νόμοι αλλάζουν και πολλές φορές, ακόμα ακολουθούμε τους παλιούς!

  5. Πού είναι αναρτημένη… κάνε τον κόπο και δείξτο μου.
    Όταν ο νόμος που αναφέρεις αντιφάσκει με το νόμο περί ελευθερίας του λόγου, τί να διαλέξω εγώ;
    Πως θα μπορέσω να εκφραστώ ελεύθερα, όταν τις θαυμάσιες για μένα ιδέες του αθεϊσμού συκοφαντούνται από τους θεϊστές σαν να είμαι κανένας αλήτης… Βέβαια, εμείς οι άθεοι, επειδή είμαστε πολύ περισσότερο ηθικά στοιχεία από αυτούς βλέπεις με μέτρο κάνουμε τη χρήση της ελευθερίας αυτής, δεν το παρακάνουμε και κάνοντας την αυτοκριτική μας λέμε ότι είμαστε και ρεμάλια (χαριτολογώντας).
    Όμως θα ήθελα να μάθω απλά, που φτάνει το μέτρο.
    Γιατί δεν μπορώ να σατιρίσω το σύστημα των πλούσιων μονών με ένα Χριστό δολαριοποιημένο που φορά γυαλιά ηλίου…

  6. @ Άθεος η απάντησή σου είναι ήδη ανηρτημένη:
    Βέβαια θα διαφωνήσω με την επιβολή οποιασδήποτε ποινής εναντίον του αλλά και εναντίον διάφορων καλλιτεχνών που “προσβάλλουν” την επικρατούσα θρησκεία με τα έργα τους. Στο κάτω-κάτω αν θέλουν να τον τιμωρήσουν μπορούν να τον αφορήσουν..
    Αυτό που λες το έχω αναρτήσει στο μπλογκ μου παλαιότερα (μαζί με κάτι ανέκδοτα για τον Ιησού)..
    Μη νομίζεις και γω ρεμάλι είμαι..

  7. Γράφεις ότι θεωρείς σωστή την επιλογή του να σατιρίζει κάποιος το ιερατείο για την φιλαργυρία του. Αν στο blog μου, κάνοντας κριτική, αναρτήσω μια εικόνα του Χριστού με γυαλιά ηλίου και κρεμασμένο ένα μπρελόκ στο λαιμό του με σύμβολο το δολάριο (αυτό δηλαδή $) θεωρείται αδίκημα ή όχι;

Τα σχόλια είναι κλειστά.