Ημέρα: 28 Σεπτεμβρίου 2008

Ιδεαλισμός και Υλισμός – Οι αντιμαχόμενες θεωρίες του Πλάτωνα και Επίκουρου

Πλάτων και Επίκουρος είναι οι δύο πόλοι της συναισθηματικής και διανοητικής ζωής, η πιο βαθιά ριζωμένη στην ανθρώπινη φύση αντίθεση, καθρέφτισμα της οικονομικής και κοινωνικής αντίθεσης. Ο Πλάτων είναι ο τυπικός αντιπρόσωπος του ιδεαλισμού, ο Επίκουρος του συστηματικότερου υλισμού που γνώρισε η Αρχαιότητα. Η αντίθεση είναι χαρακτηριστική για την ζωή και την κίνηση των ιδεών, για την ιστορία της φιλοσοφίας, που είναι η πάλη του ιδεαλισμού και του υλισμού. Η πρώτη, η παλαιότερη και πρωτογονότερη θεώρηση του κόσμου, είναι η ιδεαλιστική.

«Γεννιόμαστε πλατωνικοί«

είπε ο Μπερξόν – από αφορμές, πάει να πει, οικονομικο-κοινωνικές και από πλάνη ψυχοφυσική κλίνουμε στις εύκολες λύσεις, στη φυγή και το ευχάριστο ξεγέλασμα.

κεφαλή του Επίκουρου, Μητροπολιτικό Μουσείο Ν�ας Υόρκης
κεφαλή του Επίκουρου, Μητροπολιτικό Μουσείο Νέας Υόρκης

Ο Επίκουρος είπε το μεγάλο veto στις πλάνες αυτές, ένα γόνιμο σε συνέπειες ceterum censeo(1) στις αντιλήψεις που είχαν κληρονομηθεί από παλαιότερους καιρούς, από τη μυθοπλασία των χρόνων της αγροτικής οικονομίας, από Πυθαγόρα και Ελεάτες. Άλλες είχαν γεννηθεί σαν νεοπλάσματα στο αντιδραστικό και αρρωστιάρικο κλίμα του 4ου αιώνα με εκπροσώπους τον Πλάτωνα και συνέχεια του τον Αριστοτέλη, τους Στωικούς και τους Σκεπτικούς, που κι αυτοί είπαν το λογάκι τους για να θολώσουν τα νερά.
Από τη σκοπιά που στάθηκε ο Επίκουρος, κόσμος και ανθρώπινη ζωή, οι αξίες που δημιούργησε η ελληνική παιδεία, πρόβαλλαν μέσα σε διαφορετικό φως, κι η χιλιολάτρευτη αρχαιότητα πήρε διαφορετικό νόημα και αξιολόγηση κι έδειξε πλευρές και αποχρώσεις διαφορετικές από εκείνες που εξακολουθούν να βλέπουν ακόμα και σήμερα οι ανιδέαστοι λατρευτές της.
Οι κληρονόμοι. Ανάμεσα στην αρχαιότητα και το νεότερο άνθρωπο στάθηκαν οι ελληνιστικοί χρόνοι, οι χρόνοι της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, ο Μεσαίωνας που στην ουσία σύρθηκε ως τα χρόνια του Διαφωτισμού και της αστικής δημοκρατίας και που κατά ένα τρόπο συνεχίζεται κάτω από τα μάτια μας. Σ’ όλη αυτή τη μακρόσυρτη διαδρομή, που η ζήση ξαναβύθισε στην αγροτική οικονομία και στην απολυταρχία και ο νους στη θολούρα του μύθου, οι άνθρωποι αγάπησαν και είδαν στην αρχαιότητα τη θρησκευτική και μυθική της πλευρά.

Η αξιολόγηση αυτή πήρε τη σχηματική της διαμόρφωση στα ελληνιστικά κιόλας χρόνια. Η ελληνική παιδεία δέχτηκε βαρβαρική επιδρομή. Η ανατολική θρησκοληψία και θεοσοφική διάθεση, που κουβάλησαν σ’ αυτήν οι ξένοι, Σύροι, Αιγύπτιοι, Εβραίοι, διαμετρικά αντίθετες και ασυμβίβαστες με την ουσία του ελληνισμού, ήταν φυσικό να αγκιστρωθούν στον Πυθαγόρα και στον Πλάτωνα. Ο Ιουδαίος Φίλων, που έζησε στα χρόνια του Χριστού, υποστήριξε πως ο Πλάτων τη σοφία του την άντλησε από τα ιερά βιβλία των Εβραίων, ενώ εκείνα βαστούν από «θεϊκή» έμπνευση. Κανένα αιώνα αργότερα ο Νουμήνιος από την Απάμεια της Συρίας (γύρω στα 160 μ.Χ.) έλεγε πως ο Πλάτων είναι ο ίδιος ο Μωϋσής που μιλάει ελληνικά, «Μωϋσής αττικίζων». Ο αραβικός και ο δυτικοευρωπαϊκός Μεσαίωνας αγιοποίησαν τον Αριστοτέλη σαν φύλακα άγγελο της μωαμεθανικής και της καθολικής ορθοδοξίας.
Τον κίνδυνο από την επιδρομή τον νιώθουν με καρδιοχτύπι οι Επικούρειοι. Ο Φιλόδημος, Επικούρειος του 1ου π.Χ. αιώνα, γράφει με σφύξιμο ψυχής για τις ιδέες και τα έθιμα που κουβαλούσαν οι Ασιάτες. «Κοιμούνται σε ναούς, θεοπαρμένοι θυσιάζουν σε πέτρες αντί σ’ αγάλματα, με τύμπανα και άγρια μουσική. Τους θεούς αυτούς τους έχουν γι’ αδέκαστους και αλύγιστους, τον Άδη άμαχο και αδάμαστο»: «και τους μεν (θεούς) νομίζειν ατρέπτους και απαραιτήτους, τον δ’ Άδην άμαχον και αδάμαστον κατά τινα των εθνών Ασίας» (Φιλόδημος, Περί Θεών Ι, 18,22, εκδ.Η.Diels). Έτσι γίνεται ξεκάθαρα ο χωρισμός: ελληνικό και μη ελληνικό, Griechisch και Ungriechisch, όπως πολιτογραφήθηκαν οι δύο έννοιες στη γλώσσα της γερμανικής κριτικής και χρησίμεψαν σαν κεντρικό στημόνι στην μελέτη του καθηγητή.
Με το ίδιο θρησκευτικό και μυστικό μάτι κοίταξε και η Αναγέννηση την αρχαιότητα. Ορφισμός και Πυθαγορισμός, με την μεταγενέστερη χαμηλά φαντασιοκοπική παραλλαγή (Νεοπυθαγορισμός), Νεοπλατωνισμός, είχαν την έλξη τους στην πρωτοξύπνητη Δύση. Ο Σωκράτης βαθμολογήθηκε τόσο ψηλά γιατί νομίσθηκε πως παρουσιάζει γραμμές που θυμίζουν τον Χριστό.
Ήταν σωστή προφητεία του δίκαιου που πήγαινε στον άδικο θάνατο τα χιλιομνημόνευτα: «καθεύδοντες διατελοίτε αν, ει μη τινα άλλον ο θεός υμίν επιπέμψειεν κηδόμενος υμών» (Πλατ.Απολ., 31Α). «Όλον τον καιρό θα εξακολουθείτε να κοιμάσθε, ώσπου να σας λυπηθεί ο θεός και σας στείλει άλλον κανέναν». Ο Πλάτων πέρασε για θεόπνευστος προφήτης με προαισθήματα για το σωτήριο κήρυγμα.

Οι εξοχότερες κεφαλές της Ιταλίας συζητούσαν γύρω από το φιλόξενο τραπέζι των Μεδίκων για να συμβιβάσουν Πλάτωνα και Ιησού, ονειρεύονταν μια θρησκεία που να ενώνει χριστιανική ηθική και ελληνική φιλοκαλία. Για όλον αυτόν τον μεταλεξανδρινό κόσμο ο Επίκουρος ήταν σκάνδαλο, όπως ήταν σκάνδαλο να είναι κανείς λογικός να πιστεύει σ ‘ εκείνα που πιάνει με το χέρι του και στα συμπεράσματα που βγάζει με την κρίση του. Οι σύγχρονοί του ήδη τον είχαν θάψει κάτω από διαβολές, αισχρές συκοφαντίες και διαστροφές. Το πλούσιο έργο του παραμελήθηκε, χάθηκε και στην τύχη χρωστάμε τα λίγα πολύτιμα κομμάτια που σώθηκαν. Κρυμένα αιώνες σα σπίθα στη στάχτη χρησίμευσαν προσάναμμα, όταν έφτασε το πλήρωμα άλλων καιρών. Η έρευνα και η κατανόηση αναστήλωσαν τη φωτεινή φυσιογνωμία του, την γνήσια ελληνική και οδηγημένοι από τη φεγγοβολία της αναστηλώνουμε κι εμείς την Αρχαιότητα όπως ήταν στην πραγματικότητα.
(Απόσπασμα από το βιβλίο του καθηγητή Χαράλαμπου Θεοδωρίδη, Επίκουρος – Η Αληθινή Όψη του Αρχαίου Κόσμου )

___________________________________________________________________

(1) Η πλήρης φράση είναι «ceterum censeo Carthaginem esse delendam ! » – Ο Κάτων ο Νεώτερος (Μάρκος Πόρκιος Κάτων ο Υτικαίος, Marcus Porcius Cato Uticensis, 94 – 46), υπήρξε επιφανής Ρωμαίος πολιτικός του 1ου αιώνος π.α.χ.χ., δισεγγονός του αυστηρού Κάτωνος του Πρεσβυτέρου, του περιφήμου Τιμητού (Κήνσορος) του έτους 184 που εχθρεύετο κάθε ξένη επιρροή (ακόμη και αυτόν τον Ελληνισμό) και έκλεινε όλες τις ομιλίες του με τη γνωστή φράση «..και η Καρχηδόνα πρέπει να καταστραφεί !»

Advertisements

Οι οπαδοί της Heavy Metal τώρα δικαιώνονται.. [updated]

Σύμφωνα με άρθρο του mens health:

Οι μουσικές προτιμήσεις συνδέονται με την προσωπικότητα έδειξε έρευνα, που διεξήχθη από τον καθηγητή Adrian North του Πανεπιστημίου Heriot-Watt, θεωρείται η μεγαλύτερη στον τομέα της. Διαπιστώνει ότι οι οπαδοί της κλασικής μουσικής ντροπαλοί, ενώ οι λάτρεις του χέβι μέταλ είναι ευγενικοί και χαλαροί.

Σύμφωνα με τον καθηγητή North, «πάντα υποψιαζόμασταν τη σύνδεση μεταξύ μουσικών προτιμήσεων και προσωπικότητας. Είναι η πρώτη φορά που είμαστε σε θέση να την διερευνήσουμε με λεπτομέρειες. Κανένας μέχρι τώρα δεν το έχει κάνει σε τέτοια κλίμακα».

Και συνεχίζει: «Μία από τις πιο εντυπωσιακές διαπιστώσεις είναι οι ομοιότητες μεταξύ των οπαδών της κλασικής μουσικής και του χέβι μέταλ. Και οι δύο είναι δημιουργικοί, ήρεμοι, αλλά όχι κοινωνικοί. Το κοινό έχει δημιουργήσει ένα στερεότυπο κατά το οποίο οι λάτρεις του χέβι μέταλ είναι καταθλιπτικοί, επικίνδυνοι για τον εαυτό τους και την κοινωνία. Αλλά στην πραγματικότητα είναι πολύ ευαίσθητα άτομα».

Περισσότερα από 36.000 άτομα απ’ όλον τον κόσμο βαθμολόγησαν 104 είδη μουσικής και ταυτόχρονα απάντησαν σε ερωτήσεις σχετικά με την προσωπικότητά τους. Η έρευνα συνεχίζεται και ο καθηγητής North, επικεφαλής του τμήματος εφαρμοσμένης ψυχολογίας, αναζητά εθελοντές για να λάβουν μέρος στο σύντομο ερωτηματολόγιο που βρίσκεται online

Μουσικό είδος – Προσωπικότητα
Μπλουζ: με υψηλή αυτόεκτίμηση, δημιουργικοί, κοινωνικοί, πράοι, χαλαροί
Τζαζ: με υψηλή αυτοεκτίμηση, δημιουργικοί, κοινωνικοί, χαλαροί
Κλασική μουσική: με υψηλή αυτοεκτίμηση, δημιουργικοί, εσωστρεφείς, χαλαροί
Ραπ: με υψηλή αυτοεκτίμηση, δημιουργικοί, κοινωνικοί
Όπερα: με υψηλή αυτοεκτίμηση, δημιουργικοί, πράοι
Κάντρι & Γουέστερν: εργατικοί, κοινωνικοί
Ρέγκε: με υψηλή αυτοεκτίμηση, δημιουργικοί, όχι ιδιαίτερα εργατικοί, κοινωνικοί, ευγενικοί, χαλαροί
Χορευτική μουσική: Δημιουργικοί, κοινωνικοί, όχι ιδιαίτερα πράοι
Ίντι: με χαμηλή αυτοεκτίμηση, δημιουργικοί, όχι ιδιαίτερα εργατικοί, όχι ιδιαίτερα ευγενικοί
Ροκ/ Χέβι Μέταλ: με χαμηλή αυτοεκτίμηση, δημιουργικοί, όχι ιδιαίτερα εργατικοί, εσωστρεφείς, πράοι, χαλαροί
Ποπ: με υψηλή αυτοεκτίμηση, όχι ιδιαίτερα δημιουργικοί, εργατικοί, κοινωνικοί, πράοι, όχι ήρεμοι με τον εαυτό τους
Σόουλ: με υψηλή αυτό-εκτίμηση, δημιουργικοί, κοινωνικοί, ευγενικοί, χαλαροί

————————

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα  http://www.dailymail.co.uk/news/article-1052606/Take-note-Fans-heavy-metal-classical-music-lot-common-study-finds.html η μελέτη έβγαλε τα εξής συμπεράσματα:

jazz : δημιουργικοί, εξωστρεφής, χαλαροί, υψηλή αυτοπεποίθηση
κλασική: δημιουργικοί, υψηλή αυτοπεποίθηση, εσωστρεφείς, αισθάνονται άνετα με τον εαυτό τους
Disco: υψηλή αυτοεκτίμηση, σκληρά εργαζόμενοι, εξωστρεφείς, ευγενικοί, καθόλου δημιουργικοί
Ραπ: με αυτοπεποίθηση και εξωστρεφής
Κάντρυ και γουέστερν: σκληρά εργαζόμενοι και φιλικοί
Ρέγγε: υψηλή αυτοεκτίμηση, δημιουργικοί, εξωστρεφείς, ευγενικοί, όχι σκληρά εργαζόμενοι,άνετοι
Πανκ και Ίντι: χαμηλής αυτοεκτίμησης, δημιουργικοί, τεμπέληδες, επιθετικοί
Ροκ/Μέταλ: υψηλή αυτοπεποίθηση, δημιουργικοί, εσωστρεφείς, με άνεση για τον εαυτό τους
Τσαρτ ποπ: υψηλή αυτοπεποίθηση, σκληρά εργαζόμενοι, φιλικοί, ευγενικοί, καθόλου δημιουργικοί

Την δεύτερη ιστοσελίδα την παραθέτω γιατί διαφέρει από τα συμπεράσματα του mens health και δεν μ’αρέσει να υποστηρίζω μια μόνο άποψη.

Φυσικά και δεν ασπάζομαι αυτήν την άποψη περί συσχετισμού μουσικών προτιμήσεων-προσωπικότητας. Νομίζω πως είναι ένα καλό θέμα για συζήτηση γιατί έχω κουραστεί να ακούω πως «οι οπαδοί της μέταλ μουσικής είναι ψυχικά άρρωστοι» και άλλες τέτοιες τερατολογίες από διάφορους χριστιανούς και ιερείς. Στο παρελθόν άκουγα αποκλειστικά μέταλ (με λίγη ροκ).

Το link που έχει το ερωτηματολόγιο (σε περίπτωση που θέλετε να συμμετέχετε) είναι το : http://www.peopleintomusic.com/