Ημέρα: 20 Ιουλίου 2008

Είναι η γλώσσα αρχαιότερη της θρησκείας;

«η πίστη σε αόρατα ή πνευματικά όντα.. φαίνεται να είναι σχεδόν πανανθρώπινη.. και δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε πώς εμφανίστηκε. Μόλις άρχισαν να αναπτύσσονται οι σημαντικές ικανότητες της φαντασίας, του θαυμασμού και της περιέργειας, μαζί με κάποια δύναμη της λογικής, ο άνθρωπος φυσικά θα είχε λαχταρήσει να κατανοήσει τι συμβαίνει γύρω του και θα είχε κατά κάποιον τρόπο διατυπώσει υποθέσεις για τη δική του ύπαρξη.» – Κάρολος Δαρβίνος, 1886

Ναός των Maya στο Μεξικό

Οι πρώτες εντυπωσιακές αρχαιολογικές ενδείξεις για την ύπαρξη της θρησκείας είναι οι περίτεχνες ταφικές τοποθεσίες του ανθρώπου του CroMagnon στην Τσεχία και είναι 25.000 ετών παλιά. (θεωρούνται από κάποιους ως απόδειξη ύπαρξης της θρησκείας λόγω του γεγονότος πως οι νεκροί θάφτηκαν μαζί με προσωπικά τους αντικείμενα καλυμμένα με κόκκινη ώχρα αλλά αυτή είναι απλώς μια υπόθεση).

Οι κυριότεροι λόγοι ύπαρξης της θρησκείας είναι :

  1. Να προσφέρει παρηγοριά στα προβλήματα και να κατευνάσει το φόβο μας για το θάνατο,

  2. Να εξηγήσει ανεξήγητα συμβάντα,

  3. Να ενισχύσει το ομαδικό πνεύμα σε περιπτώσεις πολέμου ή δοκιμασιών

Οι αξιομνημόνευτες νύμφες, νεράιδες, τα ξωτικά και οι δαίμονες που συνωστίζονται στις μυθολογίες κάθε λαού είναι οι φανταστικοί απόγονοι μιας υπερευαίσθητης τάσης να βλέπουμε εμπρόσθετους φορείς οπουδήποτε υπάρχει κάτι που μας παραξενεύει ή μας φοβίζει.

Αυτό δημιουργεί έναν υπερπληθυσμό ιδεών , οι περισσότερες εκ των οποίων είναι πολύ ανόητες για να κερδίσουν την προσοχή μας. Μόνο ελάχιστες καλοσχεδιασμένες ιδέες επιβιώνουν, μεταλλάσονται και βελτιώνονται στην πορεία – στο τέλος εμπλουτίζονται με κανόνες για το πώς πρέπει να ζει ο πιστός τους και παίρνουν την μορφή που βλέπουμε σήμερα στις σύγχρονες θρησκείες.

Ένας πρόσθετος λόγος είναι πως πάντα ο άνθρωπος γοητεύεται από την ιδέα πως μια πατρική «αόρατη» και παντοδύναμη φιγούρα ασχολείται με τη ζωή του. Γνωρίζει όλες τις μύχιες σκέψεις του, τις πράξεις του και επεμβαίνει καθορίζοντας τα γεγονότα της ζωής του. Είναι πολύ «βαρετό» για το ανθρώπινο νου η σκέψη πως η ύπαρξή του δεν έχει απολύτως κανένα νόημα και πως το σύμπαν δεν περιστρέφεται γύρω από το συμφέρον του (πόσο όμορφα ακούγεται η φράση του Κοέλιο «όταν θέλεις κάτι πολύ, τότε όλο το σύμπαν συνομωτεί για να το πετύχεις» ).

Βέβαια επειδή ακριβώς η θρησκεία ως ιδέα(ή καλύτερα θα λέγαμε ως μιμίδιο) χρειάζεται ένα μέσο για να μεταδοθεί, εφόσον η γλώσσα (τουλάχιστον η προφορική) δεν ήταν ανεπτυγμένη δεν θα μπορούσε να αποκτήσει υπόσταση. Στις πρωτόγονες φυλές ολόκληρο το σύστημα της θρησκευτικής πίστης συντηρούνταν από τον σαμάνο, τον μάγο της φυλής που γνώριζε τα πάντα και τα μετέδιδε στα παιδιά του ή στους επίδοξους συνεχιστές της παράδοσης.

Φυσικά και δεν χρειάστηκε ο γραπτός λόγος για να δημιουργηθούν οι θρησκείες. Από τη στιγμή που ο πρωτόγονος άνθρωπος δεν είχε ιδέα περί επιστήμης και λογικής, ζώντας σε ένα περιβάλλον γεμάτο κινδύνους από ζώα αλλά και σε άσχημες καιρικές συνθήκες χρειαζόταν τις διάφορες τελετές και δεισιδαιμονίες έτσι ώστε να νιώθει πως είναι ασφαλής.

Πολλές φορές ακόμη και σήμερα υπάρχει κόσμος που έχοντας ένα σοβαρό πρόβλημα και ελπίζοντας σε μια βοήθεια από το υπερπέραν νιώθει καλύτερα. Μπορεί κανείς να πει πως ο οργανισμός αυθυποβάλλεται έτσι ώστε να μπορέσει να ξεπεράσει μια δύσκολη στιγμή – όπως ακριβώς συμβαίνει με τα φάρμακα “placebo” . Η θρησκεία προσφέρεται για αυτόν τον σκοπό (φυσικά δεν υπάρχει μόνο η λύση της θρησκείας αλλά πολλοί περισσότεροι) μιας και είναι αρκετά διαδεδομένη (μέσω πολέμων και καταπίεσης).

Φυσικά στις πρωτόγονες κοινωνίες κανείς δεν θα είχε την παραμικρή πρόθεση να αμφισβητήσει τον σαμάνο. Θα ήταν το ίδιο βλάσφημο με το να αμφισβητήσει τον αρχηγό της και το να ανήκει κανείς σε μια φυλή ήταν σημαντικότερο για την επιβίωσή του από την αμφισβήτηση της πνευματικής αλήθειας. Στο κάτω-κάτω το άμεσο και καίριο πρόβλημα ήταν η εύρεση τροφής κι όχι αν η πίστη τους στα πνεύματα έχριζε περισσότερης μελέτης..